5 İYUN – ÜMUMDÜNYA ƏTRAF MÜHİTİN MÜHAFIZƏSİ GÜNÜ: BƏŞƏRİYYƏTİN GƏLƏCƏYİNƏ MƏSULİYYƏTLİ BAXIŞ

«Təbiətə münasibət insanın kimliyini və mədəniyyətini müəyyən edən ən mühüm meyarlardan biridir».

Balaxanova Qumru Vasif qızı
ADPU-nin baş müəllimi b.ü.f.d.

Hər il iyunun 5-də dünya ictimaiyyəti Ümumdünya Ətraf Mühitin Mühafizəsi Gününü qeyd edir. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının təşəbbüsü ilə 1972-ci ildə təsis edilmiş bu əlamətdar gün ətraf mühitin qorunması, təbii ehtiyatlardan səmərəli istifadə və ekoloji problemlərin həlli istiqamətində qlobal həmrəyliyin gücləndirilməsinə xidmət edir. Müasir dövrdə iqlim dəyişiklikləri, biomüxtəlifliyin azalması, torpaq deqradasiyası, su ehtiyatlarının çirklənməsi və tullantıların artması kimi problemlər bəşəriyyət qarşısında duran ən ciddi çağırışlardan hesab olunur. Bu baxımdan 5 İyun təkcə təqvim günü deyil, həm də insanın təbiət qarşısında məsuliyyətini xatırladan mühüm bir çağırışdır. Ətraf mühit insan cəmiyyətinin mövcudluğunun əsasını təşkil edir.

Havanın təmizliyi, su ehtiyatlarının keyfiyyəti, münbit torpaqlar və zəngin biomüxtəliflik insanların sağlamlığı, iqtisadi inkişafı və sosial rifahı üçün həyati əhəmiyyət daşıyır. Lakin sənayeləşmənin sürətlənməsi, urbanizasiya proseslərinin genişlənməsi və təbii sərvətlərdən qeyri-səmərəli istifadə nəticəsində ekosistemlərin tarazlığı pozulur. Bu proseslər ekoloji problemlərin qlobal xarakter almasına səbəb olmuşdur. İqlim dəyişiklikləri günümüzün ən aktual ekoloji məsələlərindən biridir. Atmosferdə istixana qazlarının konsentrasiyasının artması qlobal temperaturun yüksəlməsinə, buzlaqların əriməsinə, dəniz səviyyəsinin qalxmasına və ekstremal hava hadisələrinin sayının çoxalmasına gətirib çıxarır.

Bu dəyişikliklər yalnız təbii ekosistemlərə deyil, həm də kənd təsərrüfatına, ərzaq təhlükəsizliyinə və insanların həyat şəraitinə ciddi təsir göstərir. Buna görə də ekoloji təhlükəsizliyin təmin edilməsi artıq ayrı-ayrı dövlətlərin deyil, bütün dünya birliyinin ortaq vəzifəsinə çevrilmişdir. Azərbaycan da qlobal ekoloji təşəbbüslərin fəal iştirakçılarındandır. Son illərdə ölkəmizdə yaşıllıqların artırılması, meşələrin bərpası, alternativ və bərpa olunan enerji mənbələrinin inkişafı, tullantıların idarə olunmasının təkmilləşdirilməsi və ekoloji maarifləndirmə istiqamətində mühüm tədbirlər həyata keçirilir. Xüsusilə gənc nəslin ekoloji mədəniyyət ruhunda tərbiyə olunması dayanıqlı inkişafın təmin edilməsində mühüm rol oynayır. Ulu Öndər Heydər Əliyev demişdir: “Təbiəti qorumaq, ətraf mühiti mühafizə etmək hər bir insanın vətəndaşlıq borcudur.” Bu fikir ekoloji məsuliyyətin yalnız dövlət qurumlarının deyil, hər bir fərdin üzərinə düşdüyünü aydın şəkildə ifadə edir. Həqiqətən də ətraf mühitin qorunması gündəlik həyatımızda kiçik görünən, lakin böyük əhəmiyyət daşıyan davranışlardan başlayır: suya qənaət etmək, ağac əkmək, tullantıları çeşidləmək, enerjidən səmərəli istifadə etmək və təbiətə qarşı həssas münasibət göstərmək.

Ümumdünya Ətraf Mühitin Mühafizəsi Günü bizə bir daha xatırladır ki, insan və təbiət ayrılmaz bütövdür. Təbiətin qorunması yalnız bu günün deyil, gələcək nəsillərin də rifahının təmin edilməsi deməkdir. Hər bir vətəndaşın ekoloji şüurunun yüksəldilməsi, təbiətə sevgi və məsuliyyət hissinin formalaşdırılması sağlam və dayanıqlı gələcəyin əsas şərtlərindən biridir. Ətraf mühitə hörmət isə insanın mədəniyyətinin, mənəvi zənginliyinin və gələcəyə baxışının ən mühüm göstəricilərindən biridir.