Məktəbdə çalışan müəllimlərin ən çox səsləndirdiyi fikirlərdən biri budur: “Şagirdlər əvvəlki kimi oxumaq istəmirlər”. Həqiqətən də son illərdə bir çox müəllimlər dərsə marağın azalmasından, tapşırıqların yerinə yetirilməməsindən və motivasiya problemlərindən şikayətlənirlər. Lakin məsələni yalnız şagirdlərin üzərinə qoymaq nə dərəcədə doğrudur?
Müasir pedaqogika göstərir ki, öyrənmək istəməmək əksər hallarda tənbəllik deyil, müəyyən səbəblərin nəticəsidir. Bu səbəbləri düzgün müəyyənləşdirmədən problemi həll etmək mümkün deyil.
Uşaqlar və yeniyetmələr öyrəndikləri biliklərin həyatları ilə əlaqəsini görəndə daha həvəslə fəaliyyət göstərirlər. Əgər şagird “Mən bunu niyə öyrənirəm?” sualına cavab tapa bilmirsə, onun motivasiyasının azalması təbii haldır.
Məsələn, riyaziyyat dərsində faiz mövzusu yalnız düsturlar vasitəsilə izah ediləndə maraqsız görünə bilər. Lakin müəllim bunu bank kreditləri, endirim kampaniyaları və ya gündəlik alış-veriş nümunələri ilə əlaqələndirdikdə mövzu şagird üçün mənalı olur.
Bir çox hallarda şagirdlərin passivliyi biliyin olmamasından deyil, səhv etmək qorxusundan qaynaqlanır. Davamlı tənqid olunan və ya hər səhvinə görə mənfi münasibətlə qarşılaşan uşaqlar zamanla risk etmək istəmirlər.
Belə şagirdlər cavabı bildikdə belə əl qaldırmır, müzakirələrə qoşulmur və öz potensiallarını nümayiş etdirməkdən çəkinirlər. Təhsil mühitində təhlükəsizlik hissinin yaradılması motivasiyanın əsas şərtlərindən biridir.
Bu gün şagirdlərin diqqəti təkcə dərslə məhdudlaşmır. Sosial şəbəkələr, qısa videolar, kompüter oyunları və müxtəlif rəqəmsal platformalar onların diqqətini cəlb etmək üçün daim mübarizə aparır.
Müəllim artıq yalnız məlumat ötürən şəxs deyil. İnformasiya hər kəs üçün əlçatandır. Müasir müəllim məlumatı maraqlı, praktik və interaktiv şəkildə təqdim etməyi bacarmalıdır. Əks halda şagirdin diqqətini saxlamaq getdikcə çətinləşir.
Tədqiqatlar göstərir ki, şagirdin müəllimə münasibəti onun fənnə münasibətinə birbaşa təsir göstərir. Şagird özünü dəyərli hiss etdiyi, fikirlərinin dinlənildiyi və hörmət gördüyü sinifdə daha fəal olur.
Bəzən müəllimin bir təşviqedici sözü, vaxtında verilmiş dəstəyi və ya sadə bir təşəkkürü şagirdin təhsilə münasibətini dəyişə bilir. Təlim prosesində emosional amillərin rolu çox zaman qiymətləndiriləndən daha böyükdür.
