FƏLSƏFƏ DOKTORU MÜDAFİƏSİNƏ HAZIRLAŞANLAR MƏQALƏLƏRİ NƏ VAXT DƏRC ETDİRMƏLİDİRLƏR?

Dissertasiya yazan tədqiqatçı üçün məqalə hazırlamaq qədər onun nə vaxt dərc olunacağını planlaşdırmaq da vacibdir. Çünki məqalələrin son tarixini müdafiə günü ilə hesablamaq düzgün deyil. Qaydalarda əsas götürülən tarix dissertasiyanın ilkin müzakirəsidir — yəni işin müdafiəyə təqdim edilməzdən əvvəl elmi mühitdə müzakirə olunduğu mərhələ.

NEÇƏ MƏQALƏ LAZIMDIR?

Fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi üçün dissertasiyanın əsas nəticələrini əks etdirən ən azı beş elmi məqalə dərc olunmalıdır. Bu beş məqalədən ən azı ikisi həmmüəllifsiz, yəni iddiaçının tək müəllifliyi ilə olmalıdır.

Beynəlxalq elmi bazalara daxil olan dövri nəşrlərdə də məqalə tələbi var: humanitar və ictimai elmlər üzrə ən azı bir, dəqiq və təbiət elmləri üzrə isə ən azı iki məqalə. Bunlar beş məqalədən əlavə say deyil; həmin beşliyin daxilində yerinə yetirilməli şərtlərdir.

Məqalələrdən ayrıca, fəlsəfə doktoru iddiaçısının elmi tədbirlərin nəticələri üzrə dərc olunmuş ən azı üç məruzə və ya tezisi də tələb olunur. Onlardan ən azı biri beynəlxalq elmi tədbirin nəticəsi olaraq xaricdə dərc edilməlidir. Məqalə ilə konfrans tezisini eyni nəşr növü kimi hesablamamaq lazımdır.

“DƏRC OLUNUB” VƏ “İNDEKSLƏŞDİRİLİB” EYNİ ŞEYDİRMİ?

Xeyr. Məqalənin jurnal tərəfindən qəbul edilməsi onun artıq dərc olunduğu demək deyil. Dərc edilmiş beynəlxalq məqalənin jurnalın saytında görünməsi də onun müvafiq elmi bazada artıq yerləşdirildiyini avtomatik təsdiqləmir.

AAK-ın qaydasına görə, tələb olunan sayda elmi iş ilkin müzakirədən ən azı bir ay əvvəl dərc edilməlidir. Beynəlxalq bazalara daxil olan jurnallardakı işlər isə ilkin müzakirədən əvvəl həmin bazalarda yerləşdirilməlidir. Diqqət edin: bir aylıq müddət dərc tarixinə aiddir; indeksləşmə üçün qaydada ayrıca “bir ay əvvəl” şərti yazılmayıb.

Məsələn, ilkin müzakirə 20 dekabrda keçiriləcəksə, tələb olunan məqalələrin dərcini ən gec 20 noyabra planlaşdırmaq lazımdır. Beynəlxalq məqalənin müvafiq bazadakı qeydini də ilkin müzakirədən əvvəl yoxlamaq gərəkdir. Təkcə “məqaləniz qəbul edildi” məktubu və ya DOI nömrəsi bazada yerləşdirilməni sübut etmir.

HANSI BEYNƏLXALQ BAZA NƏZƏRDƏ TUTULUR?

Burada söhbət internetdə görünən istənilən jurnaldan getmir. AAK elm sahələri üzrə qəbul edilən beynəlxalq xülasələndirmə və indeksləmə sistemlərinin siyahısını müəyyən edir. Məsələn, ERIH PLUS, Index Copernicus, Scopus və Web of Science bu siyahıdadır, lakin uyğun bazaları seçərkən tədqiqatçının öz elm sahəsi üzrə siyahıya baxmaq lazımdır. Jurnal seçməzdən əvvəl onun statusunu, məqalə dərc edildikdən sonra isə konkret məqalənin bazadakı qeydini yoxlamaq ən etibarlı yoldur.

NİYƏ MƏQALƏLƏRİ SON AYA SAXLAMAQ OLMAZ?

Əlyazmanın jurnala göndərilməsi prosesin yalnız başlanğıcıdır. Redaksiya yoxlaması, elmi rəy, müəllifin düzəlişləri, qəbul qərarı, dərc və bazada görünmə ayrı-ayrı mərhələlərdir. Bunların hər biri vaxt apara bilər.

Praktik plan qurarkən təqdimetmədən məqalənin ilkin müzakirədə nəzərə alına biləcəyi vaxta qədər 3–10 ay, bəzən daha uzun ehtiyat nəzərdə tutmaq məqsədəuyğundur. Bu rəqəm AAK-ın müəyyən etdiyi rəsmi müddət və ya jurnalın verdiyi zəmanət deyil; gecikmə ehtimalını nəzərə almaq üçün planlaşdırma aralığıdır.

Ən düzgün yanaşma əvvəlcə nəzərdə tutulan ilkin müzakirə tarixini müəyyən etmək, sonra nəşr planını həmin tarixdən geriyə doğru qurmaqdır. Beş məqalənin sayını, tək müəllifli işləri və beynəlxalq nəşr tələbini ayrıca yoxlayın. Hər məqalənin dərc tarixini, jurnal məlumatlarını və tələb olunursa bazadakı qeydini sənədləşdirin.

Məqalə jurnal tərəfindən qəbul edilsə belə, dərc və indeksləşmə vaxtında tamamlanmayıbsa, ilkin müzakirə üçün plan pozula bilər. Buna görə nəşrləri dissertasiyanın son mərhələsinə saxlamamaq tədqiqatçının öz xeyrinədir.