{"id":347,"date":"2024-07-15T15:19:24","date_gmt":"2024-07-15T11:19:24","guid":{"rendered":"https:\/\/pedaqoq.az\/?p=347"},"modified":"2024-07-26T00:22:35","modified_gmt":"2024-07-25T20:22:35","slug":"elm-v%c9%99-t%c9%99hsilin-inkisafi-olk%c9%99nin-sosial-iqtisadi-strategiyasinin-prioritet-sah%c9%99si-kimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pedaqoq.az\/?p=347","title":{"rendered":"ELM V\u018f T\u018fHS\u0130L\u0130N \u0130NK\u0130\u015eAFI \u00d6LK\u018fN\u0130N SOS\u0130AL-\u0130QT\u0130SAD\u0130 STRATEG\u0130YASININ PR\u0130OR\u0130TET SAH\u018fS\u0130 K\u0130M\u0130"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-media-text is-stacked-on-mobile\" style=\"grid-template-columns:15% auto\"><figure class=\"wp-block-media-text__media\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"344\" height=\"344\" src=\"https:\/\/pedaqoq.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Humeyir-Ahmadov.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-317 size-full\" srcset=\"https:\/\/pedaqoq.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Humeyir-Ahmadov.png 344w, https:\/\/pedaqoq.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Humeyir-Ahmadov-300x300.png 300w, https:\/\/pedaqoq.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Humeyir-Ahmadov-150x150.png 150w, https:\/\/pedaqoq.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Humeyir-Ahmadov-50x50.png 50w\" sizes=\"auto, (max-width: 344px) 100vw, 344px\" \/><\/figure><div class=\"wp-block-media-text__content\">\n<p><strong>H\u00fcmeyir \u018fHM\u018fDOV<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>T\u0259hsil \u0130nstitutunun Elmi-pedaqoji kadrlar\u0131n hazl\u0131rlanmas\u0131 \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri, pedaqogika \u00fczr\u0259 elml\u0259r doktoru, professor, Rusiya T\u0259hsil Akademiyas\u0131n\u0131n xarici \u00fczv\u00fc, RTA-n\u0131n \u0259m\u0259kdar elm v\u0259 t\u0259hsil xadimi<\/em><\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<p><strong>T\u0259hsil sisteminin modernl\u0259\u015fdirilm\u0259si strateji insan kapital\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131nda prioritet sah\u0259l\u0259rd\u0259n biridir<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycanda elm v\u0259 t\u0259hsilin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 inki\u015faf\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 apar\u0131lan islahatlar m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Burada \u0259v\u0259zolunmaz halqa elm v\u0259 t\u0259hsilin inteqrasiyas\u0131d\u0131r. D\u00fcnyada elmin, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 fundamental elmin inki\u015faf\u0131 daha \u00e7ox ali t\u0259hsil ocaqlar\u0131nda apar\u0131lan t\u0259dqiqatlardan as\u0131l\u0131 oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn, Az\u0259rbaycanda elm v\u0259 t\u0259hsil siyas\u0259tinin birg\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilm\u0259si m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn ba\u015fl\u0131ca t\u0259l\u0259bl\u0259rind\u0259n biridir. Az\u0259rbaycanda elm v\u0259 t\u0259hsilin v\u0259hd\u0259tinin \u00f6lk\u0259nin g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131na verdiyi t\u00f6hf\u0259 \u00e7ox \u00f6n\u0259mlidir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin bu sah\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi islahatlar \u00f6lk\u0259d\u0259 t\u0259dqiqat universitetl\u0259rinin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 at\u0131lan m\u00fct\u0259r\u0259qqi add\u0131mlardan \u0259n \u00f6n\u0259mlisidir. T\u0259hsil sisteminin elmi g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n potensial\u0131ndan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 edilm\u0259si m\u00fcsb\u0259t n\u0259tic\u0259l\u0259r ver\u0259c\u0259kdir. Elm v\u0259 t\u0259hsilin inteqrasiyas\u0131 sah\u0259sind\u0259 z\u0259ruri v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 \u00f6lk\u0259mizin ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin t\u0259dris proqram\u0131na m\u00fcasir elm sah\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 f\u0259nl\u0259rin daxil edilm\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131n ba\u015fl\u0131ca meyarlar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259r bir \u00f6lk\u0259nin sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm meyar\u0131 da vard\u0131r. \u0130ctimai t\u0259f\u0259kk\u00fcrd\u0259, inzibati, sosial v\u0259 elm-t\u0259hsil m\u00fcst\u0259visind\u0259 ba\u015f ver\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r, insan resurslar\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131, g\u0259lirl\u0259rin artmas\u0131, \u0259halinin sa\u011flaml\u0131q g\u00f6st\u0259ricil\u0259rinin yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131 v\u0259 onun t\u0259hsil potensial\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si kimi komponentl\u0259r sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131n \u0259sas g\u00f6st\u0259ricil\u0259ridir. Eyni zamanda insan h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131, x\u00fcsusil\u0259 iqtisadi azadl\u0131\u011f\u0131n t\u0259min olunmas\u0131 c\u0259miyy\u0259tin inki\u015faf\u0131nda rol oynayan \u0259sas amill\u0259rd\u0259ndir. Beyn\u0259lxalq t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259 q\u0259bul olunmu\u015f anlay\u0131\u015fa g\u00f6r\u0259, c\u0259miyy\u0259tin intellektual potensial indeksi \u0259halinin savadl\u0131l\u0131q d\u0259r\u0259c\u0259sini v\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 elmin inki\u015faf s\u0259viyy\u0259sini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirir. \u00d6lk\u0259nin iqtisadi inki\u015faf d\u0259r\u0259c\u0259sini m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n \u0259n\u0259n\u0259vi g\u00f6st\u0259ricil\u0259rd\u0259n biri d\u0259 t\u0259hsilin inki\u015faf\u0131d\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, \u0259halinin sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131 t\u0259hsilin inki\u015faf\u0131 il\u0259, t\u0259hsilin inki\u015faf\u0131 is\u0259 \u0259halinin sosial-iqtisadi rifah\u0131 il\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu iqtisadi v\u0259 intellektual m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r z\u0259nciri ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u00f6lk\u0259nin maliyy\u0259 potensial\u0131na t\u0259sir edir. Savadl\u0131 v\u0259 z\u0259ngin c\u0259miyy\u0259t h\u0259r bir d\u00f6vl\u0259tin sahib olmaq ist\u0259diyi milli v\u0259 b\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rdir. \u00dcmumilikd\u0259 \u00f6lk\u0259nin inki\u015faf\u0131 dedikd\u0259, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 iqtisadi sah\u0259d\u0259 ba\u015f ver\u0259n m\u00fcsb\u0259t d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. K\u0259miyy\u0259t bax\u0131m\u0131ndan d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r maddi g\u0259lir m\u0259nb\u0259l\u0259rinin artmas\u0131 kontekstind\u0259 iqtisadi inki\u015faf olaraq adland\u0131r\u0131l\u0131r. Keyfiyy\u0259t bax\u0131m\u0131ndan d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r yeni ictimai x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malik iqtisadi sistemin \u0259ld\u0259 olunmas\u0131ndan ibar\u0259tdir v\u0259 sosial-iqtisadi inki\u015faf olaraq q\u0259bul edilir.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259sad\u00fcfi deyildir ki, d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n 2 fevral 2021-ci il tarixli S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 t\u0259sdiq olunmu\u015f \u201cAz\u0259rbaycan 2030: sosial-iqtisadi inki\u015fafa dair Milli Prioritetl\u0259r\u201d\u0259 g\u00f6r\u0259, r\u0259qab\u0259t\u0259 davaml\u0131 t\u0259hsil sisteminin davaml\u0131 inki\u015faf\u0131 t\u0259min edilm\u0259li, d\u00fcnyada artan r\u0259qab\u0259t\u0259 davam g\u0259tir\u0259 bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn iqtisadiyyat\u0131n uzunm\u00fcdd\u0259tli inki\u015faf\u0131 m\u00fcasir v\u0259 g\u00fccl\u00fc t\u0259hsil\u0259 arxalanmal\u0131, \u00f6lk\u0259d\u0259 r\u0259qab\u0259tli insan kapital\u0131 v\u0259 m\u00fcasir innovasiyalar m\u0259kan\u0131 formala\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259qdir\u0259layiq hald\u0131r ki, \u201cMilli Prioritetl\u0259r\u201din icras\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 22 iyul 2022-ci il tarixli S\u0259r\u0259ncam il\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n 2020-2026-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 sosial-iqtisadi inki\u015faf Strategiyas\u0131\u201d t\u0259sdiq olunmu\u015fdur. H\u0259min Strategiyan\u0131n \u201cR\u0259qab\u0259tli insan kapital\u0131 v\u0259 m\u00fcasir innovasiyalar m\u0259kan\u0131 \u00fczr\u0259 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259\u201d b\u00f6lm\u0259sind\u0259 qar\u015f\u0131dak\u0131 ill\u0259rd\u0259 elm v\u0259 t\u0259hsilin inki\u015faf\u0131 \u00fczr\u0259 strateji h\u0259d\u0259fl\u0259r (m\u0259kt\u0259b\u0259q\u0259d\u0259r t\u0259hsilin \u0259hat\u0259 dair\u0259sinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si, \u00fcmumi t\u0259hsild\u0259 s\u0259ri\u015ft\u0259\u0259sasl\u0131 m\u0259zmunun yarad\u0131lmas\u0131, pe\u015f\u0259 t\u0259hsilinin \u0259hat\u0259 dair\u0259si v\u0259 keyfiyy\u0259tinin art\u0131r\u0131lmas\u0131, g\u0259lirind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq b\u00fct\u00fcn ail\u0259l\u0259rin \u00f6vladlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ali t\u0259hsil\u0259 \u0259l\u00e7atanl\u0131\u011f\u0131n t\u0259min olunmas\u0131, elmin m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 t\u0259dqiqatlar\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si. innovativ v\u0259 r\u0259q\u0259msal bacar\u0131qlar \u00fczr\u0259 t\u0259hsilin inki\u015faf\u0131 v\u0259 b.) m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>T\u0259hsil xidm\u0259tl\u0259rinin ictimai v\u0259 sosial \u0259h\u0259miyy\u0259ti<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259hsil sah\u0259sind\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin g\u00f6st\u0259rilm\u0259si ist\u0259r icbari t\u0259hsil, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 \u00f6d\u0259ni\u015fli v\u0259 k\u00f6n\u00fcll\u00fc t\u0259hsil istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259 yaln\u0131z bazar d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259 v\u0259 iqtisadi f\u0259aliyy\u0259t meyarlar\u0131na xidm\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259 bilm\u0259z. C\u0259miyy\u0259tin m\u0259d\u0259ni v\u0259 demokratik inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hsil sisteminin h\u0259r bir f\u0259rd \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259l\u00e7atan olmas\u0131 \u00f6n\u0259mlidir. Az\u0259rbaycanda c\u0259miyy\u0259tin b\u00fct\u00fcn t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259l\u00e7atan t\u0259hsil sisteminin t\u0259\u015fkili \u00f6lk\u0259mizi \u0259halinin savadl\u0131l\u0131q d\u0259r\u0259c\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u00fcnyan\u0131n qabaqc\u0131l \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evirmi\u015fdir. Lakin t\u0259kc\u0259 bu g\u00f6st\u0259rici il\u0259 kifay\u0259tl\u0259nm\u0259k olmaz. M\u0259hz bununla \u0259laq\u0259dar olaraq, d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n 2015-ci ild\u0259 t\u0259sdiq olunmu\u015f \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda t\u0259hsilin inki\u015faf\u0131 \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Strategiyas\u0131\u201dn\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 F\u0259aliyy\u0259t Plan\u0131\u201d na \u0259sas\u0259n t\u0259hsilin uzunm\u00fcdd\u0259tli v\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259li inki\u015faf\u0131na d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 v\u0259sait qoyulu\u015fu n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdur. Bu \u201cF\u0259aliyy\u0259t plan\u0131\u201dn\u0131n m\u00fch\u00fcm strateji istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 t\u0259hsilin dayan\u0131ql\u0131 v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259sinin yeni mexanizminin yarad\u0131lmas\u0131d\u0131r. T\u0259hsil sah\u0259sind\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259 proseduru \u0259n \u00f6n\u0259mli amill\u0259rd\u0259n&nbsp; biridir. Bu maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259 proseduru t\u0259hsil strategiyas\u0131n\u0131n iqtisadi \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir. Burada m\u00fch\u00fcm strateji istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259n biri kimi&nbsp; t\u0259hsilin maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si x\u0259rcl\u0259rinin \u00fcmumi daxili m\u0259hsula nisb\u0259tinin m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 5-6 faiz\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bu add\u0131m b\u00fct\u00fcn inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rin t\u0259hsil strategiyas\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm komponentini t\u0259\u015fkil edir. T\u0259hsil sah\u0259sind\u0259 xidm\u0259tl\u0259r\u0259 qoyulan v\u0259sait g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u00f6lk\u0259nin sosial rifah\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131nda katalizator rolunu oynayacaqd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Beyn\u0259lxalq t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 \u0259saslanan maliyy\u0259 mexanizml\u0259ri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f6vl\u0259t v\u0259 b\u0259l\u0259diyy\u0259 t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcmaliyy\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259 prinsipl\u0259rinin t\u0259\u015fviqi, \u00f6d\u0259ni\u015fli t\u0259hsil xidm\u0259tl\u0259rinin g\u00f6st\u0259rilm\u0259sinin d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259si qeyd etdiyimiz iqtisadi azadl\u0131\u011f\u0131n t\u0259min olunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm add\u0131mlardan biridir. Son d\u00f6vrl\u0259r bir s\u0131ra ali t\u0259hsil ocaqlar\u0131n\u0131n publik h\u00fcquqi \u015f\u0259xs\u0259 \u00e7evrilm\u0259si buna \u0259yani s\u00fcbutdur. Bu g\u00fcn b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada biznes klasteri daxilind\u0259 y\u00fcks\u0259k texnoloji klasterl\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131 elm v\u0259 t\u0259hsilin inki\u015faf\u0131nda, h\u0259m\u00e7inin \u00f6lk\u0259nin b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 iqtisadi inki\u015faf\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynayan amill\u0259rd\u0259ndir. Y\u00fcks\u0259k texnologiyalara hesablanm\u0131\u015f, bilik iqtisadiyyat\u0131na uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 mahiyy\u0259t etibaril\u0259 t\u0259hsil ocaqlar\u0131n\u0131n elmi-t\u0259dqiqatlar\u0131na s\u00f6yk\u0259n\u0259n \u015firk\u0259tl\u0259rin c\u0259ml\u0259\u015fdiyi qruplardan t\u0259kc\u0259 AB\u015e-da yerl\u0259\u015f\u0259n \u201cSilikon Vadisi\u201dni qeyd etm\u0259k kifay\u0259t ed\u0259r. D\u00fcnya texnologiyas\u0131na b\u00f6y\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcd\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n bu klaster m\u0259hz t\u0259hsil\u0259 v\u0259 biliy\u0259 (elm\u0259) qoyulan v\u0259sait hesab\u0131na bu g\u00fcn texnologiya bazar\u0131nda hegemon m\u00f6vqel\u0259rd\u0259n birini tutur. Qarda\u015f T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 d\u0259 bu model\u0259 rast g\u0259lm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. R\u0259q\u0259msal biznes klasterl\u0259rind\u0259n biri olaraq bilin\u0259n \u201cBili\u015fim Vadisi\u201d adl\u0131 bu texnoloji n\u0259h\u0259ng m\u0259hz elm v\u0259 iqtisadiyyat\u0131n v\u0259hd\u0259ti \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulub. Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi potensial\u0131 daxilind\u0259 bu beyn\u0259lxalq n\u00fcmun\u0259l\u0259rin ki\u00e7ik d\u0259 olsa modell\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 elm v\u0259 t\u0259hsilin g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u00f6lk\u0259mizin sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131nda b\u00f6y\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcd\u0259 pay sahibi olmas\u0131na r\u0259vac ver\u0259 bil\u0259r. \u201cY\u00fcks\u0259k Texnologiyalar Park\u0131\u201d, M\u00fcdafi\u0259 S\u0259nayesi Nazirliyinin istehsal m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sah\u0259sind\u0259 yarad\u0131lan t\u0259dqiqat m\u0259rk\u0259zl\u0259ri bu istiqam\u0259td\u0259 at\u0131lan ilk add\u0131mlardand\u0131r. Ham\u0131ya b\u0259llidir ki, bu m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rd\u0259 apar\u0131lan t\u0259dqiqatlar\u0131n m\u00fctl\u0259q \u0259ks\u0259riyy\u0259ti d\u00f6vl\u0259t sifari\u015fi hesab\u0131na h\u0259yata ke\u00e7irilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Elm v\u0259 t\u0259hsil sah\u0259sind\u0259 qar\u015f\u0131da duran sosial-iqtisadi v\u0259zif\u0259l\u0259r<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259r bir d\u00f6vl\u0259tin \u0259n m\u00fch\u00fcm strateji ehtiyat\u0131 insan kapital\u0131d\u0131r. Elm v\u0259 t\u0259hsil sah\u0259sind\u0259 insan kapital\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 bu sah\u0259y\u0259 ayr\u0131lan v\u0259saitin h\u0259cmind\u0259n v\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hsilin modernl\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 prioritet m\u00f6vqed\u0259 olan elm sah\u0259l\u0259rinin t\u0259drisi v\u0259 t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin m\u0259hz keyfiyy\u0259t g\u00f6st\u0259ricil\u0259rin\u0259 \u0259saslanan investisiya x\u0259rcl\u0259ri sisteminin m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmas\u0131 v\u0259 t\u0259tbiqi \u00e7ox \u00f6n\u0259mlidir. \u00dcmumi t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq, t\u0259tbiq olunan bu strategiya d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcxt\u0259lif kredit v\u0259 qrantlar\u0131n t\u0259tbiqini lab\u00fcd edir. Eyni zamanda t\u0259hsil sah\u0259sin\u0259 \u00f6z\u0259l sektordan v\u0259 xaricd\u0259n investisiya qoyulu\u015funun c\u0259lb olunmas\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u201cbeyin ax\u0131n\u0131\u201dn\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ala bil\u0259c\u0259k m\u00fch\u00fcm \u00f6nl\u0259yici amill\u0259rd\u0259ndir. B\u00fct\u00fcn bu mexanizml\u0259rin t\u0259tbiqi zaman\u0131 m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 insan amili, onun sosial \u015f\u0259raiti, g\u0259lirl\u0259ri v\u0259 ya\u015fam meyarlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Regionlarda t\u0259hsil ocaqlar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131, t\u0259miri v\u0259 b\u0259rpas\u0131, z\u0259ruri avadanl\u0131qlarla v\u0259 pe\u015f\u0259kar m\u00fc\u0259llim hey\u0259ti il\u0259 t\u0259min olunmas\u0131 t\u0259kc\u0259 d\u00f6vl\u0259tin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran v\u0259zif\u0259 deyil. Regionlar\u0131n sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131nda, x\u00fcsusil\u0259 aqrar sah\u0259d\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin yeti\u015fm\u0259sind\u0259 t\u0259hsil\u0259 ayr\u0131lan v\u0259saitin qeyd etdiyimiz istifad\u0259 meyarlar\u0131 (h\u0259cmi v\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259si) \u00e7ox \u00f6n\u0259mlidir. \u00d6lk\u0259 Prezidentinin m\u00fcvafiq S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 yeni yarad\u0131lan Elm v\u0259 T\u0259hsil Nazirliyi t\u0259rkibind\u0259 yer alan agentlikl\u0259r \u00f6lk\u0259nin elmi elitas\u0131 il\u0259 ictimaiyy\u0259t aras\u0131nda bir n\u00f6v k\u00f6rp\u00fc rolunu da oynayaraq, elm v\u0259 t\u0259hsilin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran sosial-iqtisadi v\u0259zif\u0259l\u0259rin h\u0259llin\u0259 b\u00f6y\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcd\u0259 yard\u0131m ed\u0259 bil\u0259r. 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra postkonflikt \u0259razil\u0259rin b\u0259rpas\u0131na y\u00f6n\u0259lmi\u015f layih\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 smart tipli ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin tikintisidir. Burada beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n v\u0259 transmilli \u015firk\u0259tl\u0259rin mara\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 investisiya d\u0259st\u0259yini c\u0259lb ed\u0259 bil\u0259c\u0259k bir \u00e7ox amill\u0259r var: yeni geoloji yataqlar\u0131n k\u0259\u015ffi; i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259rin su v\u0259 k\u00fcl\u0259k enerjisi ehtiyatlar\u0131ndan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259; son iki y\u00fcz ild\u0259 burada apar\u0131lm\u0131\u015f elmi t\u0259dqiqatlar\u0131n fundamental bazas\u0131 \u0259sas\u0131nda m\u00fcasir texnologiyalar\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 yeni t\u0259dqiqatlar\u0131n apar\u0131lmas\u0131; \u0259razinin antropoloji identikliyinin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si v\u0259 milli-m\u0259d\u0259ni potensial\u0131n\u0131n (mu\u011fam s\u0259n\u0259tinin v\u0259 s\u0259n\u0259tkarl\u0131q n\u00fcmun\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131) d\u00fcnyaya \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131&nbsp; v\u0259 s. B\u00fct\u00fcn bu amill\u0259r t\u0259kc\u0259 lokal \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259 elm v\u0259 t\u0259hsil\u0259 qoyulan v\u0259saitin hans\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcd\u0259 \u00f6lk\u0259 b\u00fcdc\u0259sin\u0259 geri d\u00f6n\u00fc\u015f ed\u0259 bil\u0259c\u0259yini \u0259yani \u015f\u0259kild\u0259 s\u00fcbut edir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>T\u0259hsil strategiyas\u0131n\u0131n \u0259m\u0259k bazar\u0131na t\u0259siri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259hsil strategiyas\u0131n\u0131n \u00f6n\u0259mli komponentl\u0259rind\u0259n biri \u0259m\u0259k bazar\u0131 il\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259dir. Burada t\u0259l\u0259b v\u0259 t\u0259klif balans\u0131 \u00e7ox \u00f6n\u0259mlidir. Elmi-texniki inki\u015faf\u0131n fonunda \u0259m\u0259k bazar\u0131n\u0131n i\u015f\u00e7i q\u00fcvv\u0259sin\u0259 olan t\u0259l\u0259bini m\u0259hz t\u0259hsil strategiyas\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edir. Az\u0259rbaycanda bu istiqam\u0259td\u0259 bir s\u0131ra probleml\u0259rin m\u00f6vcudlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n amill\u0259r\u0259 \u0259saslan\u0131r: \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 pe\u015f\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259ti \u0259l \u0259m\u0259yi sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259k bazar\u0131 t\u0259l\u0259bini tam \u00f6l\u00e7\u00fcd\u0259 qar\u015f\u0131laya bilmir. D\u00fcnyada is\u0259 formal t\u0259dris \u00fcsullar\u0131ndan daha \u00e7ox informal t\u0259dris \u00fcsullar\u0131na meyllilik s\u00fcr\u0259tli \u015f\u0259kild\u0259 davam etm\u0259kd\u0259dir; y\u0259ni \u0259n\u0259n\u0259vi bir ne\u00e7\u0259 illik bakalavr v\u0259 magistr t\u0259hsilind\u0259n daha \u00e7ox q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli kurslarda bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n \u0259ld\u0259 olunmas\u0131 tendensiyas\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf etm\u0259kd\u0259dir. Bu prosesin iki c\u0259lbedici t\u0259r\u0259fi vard\u0131r: birinci m\u00fcsb\u0259t t\u0259r\u0259f t\u0259hsil\u0259 ayr\u0131lan zaman v\u0259 q\u00fcvv\u0259nin daha q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli olmas\u0131d\u0131r; ikinci m\u00fcsb\u0259t t\u0259r\u0259f is\u0259 daha \u00e7ox g\u0259lir g\u0259tir\u0259n sah\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 kurslar\u0131n v\u0259 seminarlar\u0131n t\u0259\u015fkilidir. M\u00fcasir d\u00fcnya g\u0259ncliyi sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin g\u00fcc\u00fc vasit\u0259sil\u0259 daha \u00e7ox v\u0259 tez bir \u015f\u0259kild\u0259 g\u0259lir \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli t\u0259dris\u0259 meyl edirl\u0259r. Lakin b\u00fct\u00fcn bunlar uzunm\u00fcdd\u0259tli inki\u015faf bax\u0131m\u0131ndan b\u00f6y\u00fck f\u0259sadlara da yol a\u00e7a bil\u0259r. Fundamental pe\u015f\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 bilikl\u0259r\u0259 yiy\u0259l\u0259nm\u0259k daha \u00e7ox zaman t\u0259l\u0259b ed\u0259n bir prosesdir. Bu sah\u0259d\u0259 reqressiyan\u0131n s\u00fcr\u0259tli \u015f\u0259kild\u0259 getm\u0259si g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 fundamental pe\u015f\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssis \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131na b\u00f6y\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcd\u0259 yol a\u00e7a bil\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sah\u0259sind\u0259 y\u00fcks\u0259kixtisasl\u0131 aqronomlar\u0131n yeti\u015fm\u0259m\u0259si g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u00f6lk\u0259ni k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131 v\u0259 heyvandarl\u0131q sah\u0259sind\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n as\u0131l\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 sala bil\u0259r. Yaxud neft-qaz sektorunda \u00e7al\u0131\u015fan m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin m\u00fcasir qazma v\u0259 emal texnologiyalar\u0131 il\u0259 tan\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131nda yarana bil\u0259c\u0259k bo\u015fluqlar daha s\u00fcr\u0259tli istehsal potensial\u0131n\u0131 z\u0259ifl\u0259d\u0259 bil\u0259r. T\u0259bii ki, b\u00fct\u00fcn bu amill\u0259r Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 \u00f6lk\u0259 r\u0259hb\u0259rliyi t\u0259r\u0259find\u0259n daim n\u0259zar\u0259td\u0259 saxlan\u0131l\u0131r. \u018fm\u0259k bazar\u0131nda ali t\u0259hsil\u0259 olan t\u0259l\u0259bat\u0131n statistikas\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n m\u00fch\u00fcm faktor istehlak\u00e7\u0131lar\u0131n t\u0259l\u0259bini m\u00fct\u0259madi olaraq \u00f6yr\u0259nm\u0259kdir. Burada t\u0259l\u0259b v\u0259 t\u0259klif regionlar, t\u0259\u015fkilatlar, \u0259traf m\u00fchit \u00fczr\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, urbanizasiya prosesinin s\u00fcr\u0259tl\u0259 getdiyi bir m\u00fchitd\u0259 istehlak t\u0259l\u0259bl\u0259ri \u015f\u0259h\u0259r h\u0259yat\u0131na uy\u011fun t\u0259min olunmal\u0131d\u0131r. Burada t\u0259hsilin sosial-iqtisadi inki\u015faf strategiyas\u0131n\u0131n regional b\u00f6lg\u00fc prinsipi \u00f6n plana \u00e7\u0131x\u0131r. Ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri m\u0259zunlar\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u0259m\u0259k bazar\u0131na inteqrasiyas\u0131 h\u0259r bir d\u00f6vl\u0259t qar\u015f\u0131s\u0131nda duran \u00e7\u0259tin, lakin&nbsp; \u00f6n\u0259mli prosesdir. Burada inkl\u00fcziv t\u0259hsil sistemi v\u0259 bu kriteriyalar \u00fczr\u0259 t\u0259hsil alanlar\u0131n \u0259m\u0259k bazar\u0131na inteqrasiyas\u0131 x\u00fcsusil\u0259 qeyd edilm\u0259lidir. Sa\u011flaml\u0131q imkanlar\u0131 d\u0259r\u0259c\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n ictimai \u0259m\u0259k b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u0259 layiqli inteqrasiyas\u0131 d\u00f6vl\u0259tin bu sah\u0259d\u0259 ba\u015fl\u0131ca sosial siyas\u0259tini t\u0259\u015fkil edir. Az\u0259rbaycanda t\u0259hsilin idar\u0259 edilm\u0259sind\u0259 d\u00f6vl\u0259t v\u0259 \u0259m\u0259k bazar\u0131 t\u0259nziml\u0259yicil\u0259rinin balansla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f birl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 \u0259saslanan t\u0259\u015fkilati v\u0259 iqtisadi mexanizml\u0259r, t\u0259hsil s\u0259nayesind\u0259 iqtisadi v\u0259ziyy\u0259tin sabitl\u0259\u015fm\u0259sini v\u0259 bazar m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin formala\u015fmas\u0131 \u015f\u0259raitind\u0259 onun innovativ inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259min edir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Elm v\u0259 t\u0259hsilin inteqrasiyas\u0131 iqtisadi inki\u015faf\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259si kimi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259r bir \u00f6lk\u0259nin iqtisadi q\u00fcdr\u0259ti onun regional v\u0259 beyn\u0259lxalq hadis\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259sir r\u0131\u00e7aqlar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnd\u0259 g\u0259lir. \u0130qtisadiyyat\u0131 g\u00fccl\u00fc olan d\u00f6vl\u0259t daim geopolitik m\u00fcst\u0259vid\u0259 \u00f6z s\u00f6z\u00fcn\u00fc diqt\u0259 etm\u0259k s\u0259lahiyy\u0259tin\u0259 malikdir. Maddi d\u0259y\u0259rl\u0259r bollu\u011funun \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil etdiyi bir d\u00f6vrd\u0259, m\u0259n\u0259viyyat\u0131n v\u0259 milli kimliyin daim diqq\u0259td\u0259 saxlan\u0131lmas\u0131 strateji insan kapital\u0131n\u0131n artmas\u0131 il\u0259 d\u00fcz m\u00fct\u0259nasiblik t\u0259\u015fkil edir. Y\u0259ni y\u00fcks\u0259k m\u0259n\u0259vi keyfiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malik, milli kimliyini unutmayan v\u0259 iqtisadi m\u00fcst\u0259qilliy\u0259 sahib olan c\u0259miyy\u0259t daim dig\u0259r c\u0259miyy\u0259tl\u0259r aras\u0131nda \u00fcs\u00fcnl\u00fcy\u00fc il\u0259 se\u00e7il\u0259c\u0259kdir. Elm v\u0259 texnologiyan\u0131n b\u00fct\u00fcn fiziki s\u0259rh\u0259dl\u0259ri a\u015fd\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6vrd\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259r t\u0259kc\u0259 \u00f6z h\u0259rbi v\u0259 s\u0259naye g\u00fcc\u00fc il\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 elmi potensial\u0131 il\u0259 d\u0259 diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 ola bil\u0259r. \u00d6lk\u0259mizin elmi t\u0259dqiqat potensial\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259ldilm\u0259sind\u0259 d\u00fcnya elmin\u0259 inteqrasiya \u00e7ox \u00f6n\u0259mli rol oynay\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n elm xadiml\u0259rinin m\u00fcxt\u0259lif beyn\u0259lxalq qrant layih\u0259l\u0259rind\u0259 i\u015ftirak\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, \u0259cn\u0259bi m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin mara\u011f\u0131n\u0131 c\u0259lb ed\u0259 bil\u0259c\u0259k elmi layih\u0259l\u0259rin Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 da \u00f6z m\u00fcsb\u0259t t\u0259sirini g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259kdir. Elm v\u0259 t\u0259hsilin inteqrasiyas\u0131 t\u0259kc\u0259 \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 yeni m\u00fcsb\u0259t g\u00f6st\u0259ricil\u0259rin yaranmas\u0131 il\u0259 deyil, beyn\u0259lxalq elmi c\u0259miyy\u0259t\u0259 inteqrasiya il\u0259 d\u0259 paralel \u015f\u0259kild\u0259 apar\u0131lmal\u0131d\u0131r. G\u0259ncl\u0259rin elm\u0259 mara\u011f\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif t\u0259\u015fviqedici layih\u0259l\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 \u0259n \u0259sas bu istiqam\u0259td\u0259 ayr\u0131lan investisiyan\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 istifad\u0259sin\u0259 n\u0259zar\u0259t mexanizml\u0259rinin d\u0259 t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Elm v\u0259 t\u0259hsil\u0259 ictimai n\u0259zar\u0259tin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si bu sah\u0259d\u0259 ilkin add\u0131mlardan biridir. \u0130qtisadiyyatda istehsal n\u0259z\u0259riyy\u0259sini elmi m\u00fcst\u0259vid\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irdiyimiz zaman keyfiyy\u0259t g\u00f6st\u0259ricil\u0259rini daim diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 saxlamaq ba\u015fl\u0131ca v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259ndir. H\u0259r hans\u0131 t\u0259tbiqi elm sah\u0259sind\u0259 g\u00fccl\u00fc m\u00fct\u0259x\u0259ssisin yeti\u015fm\u0259si yet\u0259rli deyil. H\u0259min m\u00fct\u0259x\u0259ssisin \u0259ld\u0259 etdiyi bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n pedaqoji y\u00f6nd\u0259n payla\u015f\u0131lmas\u0131 da inteqrativ inki\u015faf\u0131n \u0259sas g\u00f6st\u0259ricisidir. \u0130qtisadiyyat\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259si olaraq elm v\u0259 t\u0259hsilin maliyy\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259ll yollar\u0131 bu g\u00fcn b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada oldu\u011fu kimi \u00f6lk\u0259mizd\u0259 d\u0259 \u00f6yr\u0259nilm\u0259kd\u0259dir. \u0130qtisadiyyat\u0131n \u201cd\u00f6vl\u0259t-\u00f6z\u0259l\u201d sektorlar\u0131 aras\u0131nda innovativ t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 diqq\u0259t yetirm\u0259kl\u0259 g\u0259lir m\u0259nb\u0259l\u0259rinin \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259si probleminin h\u0259lli maliyy\u0259 idar\u0259etm\u0259sinin n\u0259z\u0259ri m\u00fcdd\u0259alar\u0131n\u0131n v\u0259 metodlar\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nib haz\u0131rlanmas\u0131nda v\u0259 t\u0259tbiqind\u0259, g\u00f6st\u0259ricil\u0259r v\u0259 meyarlar sisteminin qurulmas\u0131nda axtar\u0131lmal\u0131d\u0131r. D\u00f6vl\u0259tin m\u00fcasir iqtisadi, sosial v\u0259 maliyy\u0259 siyas\u0259tini tam \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 qadir olan, artan pe\u015f\u0259 t\u0259hsilinin g\u0259lir bazas\u0131n\u0131n, habel\u0259 t\u0259hsil sisteminin g\u0259lirl\u0259rinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn potensial imkanlar\u0131 olan t\u0259hsil ocaqlar\u0131n\u0131n adekvat qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 dig\u0259r t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn bir n\u00f6v model rolunu oynamas\u0131 \u00e7ox \u00f6n\u0259mlidir. Burada \u0259sas m\u0259qs\u0259d t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259sinin bir ne\u00e7\u0259 istiqam\u0259td\u0259n maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259sidir. Bu, h\u0259m d\u00f6vl\u0259tin iqtisadi y\u00fck\u00fcn\u00fc azalda, h\u0259m d\u0259 t\u0259hsil\u0259 olan iqtisadi mara\u011f\u0131 daha da art\u0131ra bil\u0259r. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycanda ist\u0259r \u0259cn\u0259bi m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin bilavasit\u0259 yard\u0131m\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259n, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259hsil t\u0259cr\u00fcb\u0259sinin \u00f6lk\u0259mizd\u0259 t\u0259tbiqi \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait yaradan xeyli sayda t\u0259hsil oca\u011f\u0131 m\u00f6vcuddur. Daha bir vacib m\u0259s\u0259l\u0259 is\u0259 \u00f6z\u0259l sah\u0259d\u0259n g\u0259l\u0259n maliyy\u0259 ax\u0131n\u0131n\u0131n davaml\u0131 v\u0259 etibarl\u0131 olmas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259kdir. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn maliyy\u0259 x\u0259rcl\u0259rini qar\u015f\u0131layan t\u0259r\u0259fin iqtisadi mara\u011f\u0131 m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin n\u0259zdind\u0259 maliyy\u0259 menecmentinin s\u0259m\u0259r\u0259li t\u0259\u015fkili v\u0259 m\u00fcst\u0259qil bazaya \u0259saslanmaqla ictimai v\u0259 d\u00f6vl\u0259t n\u0259zar\u0259tind\u0259 saxlan\u0131lmas\u0131 bu g\u00fcn d\u00fcnyada t\u0259tbiq olunan \u00f6n\u0259mli layih\u0259l\u0259rd\u0259ndir. T\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin g\u0259lir v\u0259 x\u0259rcl\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 vahid r\u0259q\u0259msal maliyy\u0259 menecmentinin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 ist\u0259r biznes sektoru \u00fc\u00e7\u00fcn, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 t\u0259hsilin inki\u015faf\u0131nda maraql\u0131 olan d\u00f6vl\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259rt\u0259r\u0259fli fayda g\u0259tir\u0259 bil\u0259r. T\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin m\u00fct\u0259madi olaraq m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rd\u0259 yer alan u\u011furlu biznes strukturlar\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259ri v\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rinin t\u0259\u015fkili t\u0259hsilin sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131nda, h\u0259m d\u0259 \u00f6lk\u0259nin kadr potensial\u0131n\u0131n t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 m\u00fcsb\u0259t add\u0131md\u0131r. H\u0259m t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 i\u015f yerl\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259n meyarlar\u0131 anlam\u0131\u015f olurlar, h\u0259m d\u0259 biznes m\u00fchitinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri g\u0259l\u0259c\u0259yin pe\u015f\u0259kar m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n dividentl\u0259r \u0259ld\u0259 edirl\u0259r. T\u0259hsil sisteminin maliyy\u0259 mexanizminin m\u00fcasirl\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u201cd\u00f6vl\u0259t-\u00f6z\u0259l\u201d sektor t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 bazar iqtisadiyyat\u0131 subyektl\u0259ri aras\u0131nda qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259aliyy\u0259tin \u0259sas istiqam\u0259ti m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmal\u0131d\u0131r. Eyni zamanda s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri, kommersiya banklar\u0131, b\u00fcdc\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131, rayon idar\u0259l\u0259ri t\u0259hsilin inki\u015faf\u0131 proqramlar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131na v\u0259 kadr haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 sisteminin idar\u0259 edilm\u0259sin\u0259, sosial t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q haqq\u0131nda vahid t\u0259hsil m\u00fcqavil\u0259si \u0259sas\u0131nda t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri haqq\u0131nda m\u0259lumat bank\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131na c\u0259lb olunmal\u0131d\u0131r. T\u0259hsil sisteminin m\u00fcasirl\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 \u201cd\u00f6vl\u0259t &#8212; \u00f6z\u0259l\u201d sektor t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131na \u0259saslanan maliyy\u0259 mexanizminin t\u0259tbiqi t\u0259lim prosesinin yarad\u0131c\u0131 t\u0259hsil texnologiyas\u0131 metoduna ke\u00e7irilm\u0259sinin \u0259n vacib \u015f\u0259rtidir. Y\u0259ni burada praktiki t\u0259liml\u0259rin, m\u00fct\u0259madi kurslar\u0131n t\u0259\u015fkil olunmas\u0131 praktiki bilikl\u0259rin \u0259ld\u0259 olunmas\u0131na z\u0259min yarad\u0131r. Elm v\u0259 texnologiyan\u0131n imkanlar\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan Ordusunun m\u00fcr\u0259kk\u0259b d\u00f6y\u00fc\u015f \u015f\u0259raitind\u0259 az itkil\u0259rl\u0259 b\u00f6y\u00fck u\u011furlar \u0259ld\u0259 etdiyini d\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 h\u0259rbi, elmiv\u0259 t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri bu g\u00fcn d\u0259 \u00f6yr\u0259nm\u0259kd\u0259dir. \u015eanl\u0131 ordumuzun d\u00f6y\u00fc\u015f taktikas\u0131 v\u0259 texnoloji imkanlardan v\u0259hd\u0259t \u015f\u0259klind\u0259 istifad\u0259 etm\u0259si d\u00fcnya h\u0259rb tarixi d\u0259rslikl\u0259rin\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Elmi v\u0259 texnoloji c\u0259h\u0259td\u0259n y\u00fcks\u0259k inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rin bel\u0259 bu prosesi \u00f6yr\u0259nm\u0259k c\u0259hdl\u0259ri Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n z\u0259ka \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc v\u0259 elmi inki\u015faf potensial\u0131n\u0131 bir daha n\u00fcmayi\u015f etdirir. Elm v\u0259 t\u0259hsilin iqtisadi inki\u015fafdak\u0131 \u0259sas rolu m\u0259hz burada \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir: sad\u0259 istehsal prosesl\u0259rind\u0259n kosmik ara\u015fd\u0131rmalarad\u0259k b\u00fct\u00fcn elmi t\u0259dqiqat sah\u0259l\u0259rind\u0259 innovativ yana\u015fma \u00f6lk\u0259nin iqtisadi g\u00fcc\u00fcn\u0259 g\u00fcc qatmaqdad\u0131r.&nbsp; &nbsp; &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Qeyd edil\u0259n b\u00fct\u00fcn amill\u0259r, Az\u0259rbaycanda elm v\u0259 t\u0259hsilin inki\u015faf\u0131 \u00fczr\u0259 strategiya \u00f6lk\u0259mizin g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131na v\u0259 sosial rifah\u0131na hesablanm\u0131\u015f sosial-iqtisadi inki\u015faf \u00fczr\u0259 d\u00f6vl\u0259t strategiyas\u0131n\u0131n apar\u0131c\u0131 t\u0259rkib hiss\u0259si oldu\u011funu bir daha s\u00fcbut edir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nan\u0131r\u0131q ki, \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n 2020-2026-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 sosial-iqtisadi inki\u015faf Strategiyas\u0131\u201dnda elm v\u0259 t\u0259hsilin inki\u015faf\u0131 \u00fczr\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n olunan h\u0259d\u0259fl\u0259r\u0259 \u00e7atmaq yolu il\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 XXI \u0259srin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun m\u00fcasir t\u0259hsil sisteminin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 t\u0259min edil\u0259c\u0259k, r\u0259qab\u0259t\u0259davaml\u0131 insan kapital\u0131n\u0131n davaml\u0131 inki\u015faf\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olacaqd\u0131r.<\/p>\n<div class=\"pdfprnt-buttons pdfprnt-buttons-post pdfprnt-bottom-right\"><a href=\"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fposts%2F347&print=pdf\" class=\"pdfprnt-button pdfprnt-button-pdf\" target=\"_blank\" ><\/a><a href=\"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fposts%2F347&print=print\" class=\"pdfprnt-button pdfprnt-button-print\" target=\"_blank\" ><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/pedaqoq.az\/wp-content\/plugins\/pdf-print\/images\/print.png\" alt=\"image_print\" title=\"\u041f\u0435\u0447\u0430\u0442\u044c \u043a\u043e\u043d\u0442\u0435\u043d\u0442\u0430\" \/><\/a><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u00fcmeyir \u018fHM\u018fDOV T\u0259hsil \u0130nstitutunun Elmi-pedaqoji kadrlar\u0131n hazl\u0131rlanmas\u0131 \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri, pedaqogika \u00fczr\u0259 elml\u0259r doktoru, professor, Rusiya<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":348,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9,27],"tags":[],"class_list":["post-347","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ha","category-pr"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/347","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=347"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/347\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":403,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/347\/revisions\/403"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/348"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=347"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=347"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=347"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}