{"id":2004,"date":"2026-10-18T01:08:20","date_gmt":"2026-10-17T21:08:20","guid":{"rendered":"https:\/\/pedaqoq.az\/?p=2004"},"modified":"2026-10-18T01:09:49","modified_gmt":"2026-10-17T21:09:49","slug":"18-oktyabr-musteqilliiyin-berpasi-gunu-tarixi-faktlar-ve-dovletcilik-eneneleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pedaqoq.az\/?p=2004","title":{"rendered":"18 OKTYABR \u2013 M\u00dcST\u018fQ\u0130LLI\u0130Y\u0130N B\u018fRPASI G\u00dcN\u00dc: TAR\u0130X\u0130 FAKTLAR V\u018f D\u00d6VL\u018fT\u00c7\u0130L\u0130K \u018fN\u018fN\u018fL\u018fR\u0130"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>ADPU-nun ba\u015f m\u00fc\u0259llimi b.\u00fc.f.d. Balaxanova Qumru Vasif q\u0131z\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">18 Oktyabr Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixind\u0259 m\u00fch\u00fcm siyasi v\u0259 h\u00fcquqi \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik olan M\u00fcst\u0259qilliyin B\u0259rpas\u0131 G\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bu tarix Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n suveren d\u00f6vl\u0259t qurmaq irad\u0259sini, milli \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rkini v\u0259 m\u00fcst\u0259qil inki\u015faf yolunu se\u00e7m\u0259k h\u00fcququnu ifad\u0259 edir. 1991-ci il oktyabr\u0131n 18-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Ali Soveti t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilmi\u015f \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyi haqq\u0131nda\u201d Konstitusiya Akt\u0131 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyimizin b\u0259rpas\u0131n\u0131n h\u00fcquqi \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcasir m\u00fcst\u0259qillik tarixini d\u00fczg\u00fcn qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259l\u0259r\u0259 n\u0259z\u0259r salmaq z\u0259ruridir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin yarad\u0131lmas\u0131 xalq\u0131m\u0131z\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixind\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259nin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 olmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti m\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 ilk parlamentli respublikalardan biri kimi demokratik d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin formala\u015fmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. C\u00fcmhuriyy\u0259tin m\u00f6vcudlu\u011fu 23 ay davam etmi\u015f, 1920-ci ilin aprelind\u0259 Az\u0259rbaycan sovet hakimiyy\u0259tinin n\u0259zar\u0259tin\u0259 ke\u00e7mi\u015fdir. Sovet \u0130ttifaq\u0131nda 1980-ci ill\u0259rin sonlar\u0131nda d\u0259rinl\u0259\u015f\u0259n siyasi b\u00f6hran v\u0259 milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259nm\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyinin b\u0259rpas\u0131 prosesin\u0259 ciddi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu prosesin m\u00fch\u00fcm h\u00fcquqi m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259n biri 1991-ci il avqustun 30-da Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Ali Sovetinin q\u0259bul etdiyi \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etm\u0259k haqq\u0131nda\u201d B\u0259yannam\u0259 olmu\u015fdur. H\u0259min s\u0259n\u0259d oktyabr\u0131n 18-d\u0259 q\u0259bul edil\u0259n Konstitusiya Akt\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm siyasi-h\u00fcquqi \u0259sas yaratm\u0131\u015fd\u0131r. 1991-ci il oktyabr\u0131n 18-d\u0259 q\u0259bul olunmu\u015f Konstitusiya Akt\u0131nda 1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f \u0130stiqlal B\u0259yannam\u0259sin\u0259 istinad edilmi\u015f v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin varisi oldu\u011fu t\u0259sbit olunmu\u015fdur. Bel\u0259likl\u0259, 1991-ci il hadis\u0259si tamamil\u0259 yeni d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259sinin yarad\u0131lmas\u0131ndan daha \u00e7ox, \u0259vv\u0259ll\u0259r m\u00f6vcud olmu\u015f m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin h\u00fcquqi-siyasi bax\u0131mdan b\u0259rpas\u0131 kimi s\u0259ciyy\u0259l\u0259nir. M\u00fcst\u0259qilliyin b\u0259rpas\u0131 yaln\u0131z bir h\u00fcquqi s\u0259n\u0259din q\u0259bulu il\u0259 m\u0259hdudla\u015fmam\u0131\u015f, xalq\u0131n irad\u0259sinin \u00fcmumxalq s\u0259sverm\u0259si vasit\u0259sil\u0259 t\u0259sdiql\u0259nm\u0259si il\u0259 d\u0259 davam etmi\u015fdir. 1991-ci il dekabr\u0131n 29-da Az\u0259rbaycanda d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyi haqq\u0131nda referendum ke\u00e7irilmi\u015fdir. Bu hadis\u0259 d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin legitimliyinin \u00fcmumxalq irad\u0259si \u0259sas\u0131nda t\u0259sdiql\u0259nm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131m\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin h\u00fcquqi \u0259saslar\u0131 sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 Konstitusiya v\u0259 dig\u0259r normativ h\u00fcquqi aktlarla inki\u015faf etdirilmi\u015fdir. M\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin \u0259sas atributlar\u0131n\u0131n, idar\u0259etm\u0259 institutlar\u0131n\u0131n, milli iqtisadiyyat\u0131n v\u0259 beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemind\u0259 m\u00f6vqeyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funun ba\u015fl\u0131ca istiqam\u0259tl\u0259rin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. M\u00fcst\u0259qillik d\u00f6vl\u0259tin daxili v\u0259 xarici siyas\u0259tini m\u00fcst\u0259qil m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k, milli maraqlar\u0131n\u0131 qorumaq v\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcququn prinsipl\u0259rin\u0259 uy\u011fun f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259k imkan\u0131n\u0131 ifad\u0259 edir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu bax\u0131mdan 18 Oktyabr\u0131n tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259ti Az\u0259rbaycan\u0131n siyasi suverenliyinin, milli irad\u0259sinin v\u0259 h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin b\u0259rpas\u0131 il\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. 18 Oktyabr\u0131n bug\u00fcnk\u00fc r\u0259smi ad\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si d\u0259 m\u00fch\u00fcm h\u00fcquqi faktlarla ba\u011fl\u0131d\u0131r. 2021-ci il oktyabr\u0131n 15-d\u0259 \u201cM\u00fcst\u0259qillik G\u00fcn\u00fc haqq\u0131nda\u201d Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qanunu q\u0259bul edilmi\u015fdir. Qanuna \u0259sas\u0259n, may\u0131n 28-i M\u00fcst\u0259qillik G\u00fcn\u00fc, oktyabr\u0131n 18-i is\u0259 M\u00fcst\u0259qilliyin B\u0259rpas\u0131 G\u00fcn\u00fc elan olunmu\u015fdur. Bel\u0259likl\u0259, iki tarixi hadis\u0259nin 1918-ci ild\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyin elan edilm\u0259sinin v\u0259 1991-ci ild\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyin b\u0259rpas\u0131n\u0131n \u2014 h\u00fcquqi v\u0259 tarixi mahiyy\u0259ti bir-birind\u0259n d\u0259qiq f\u0259rql\u0259ndirilmi\u015fdir. Bu f\u0259rql\u0259ndirm\u0259 elmi-tarixi bax\u0131mdan x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. May\u0131n 28-i Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259, oktyabr\u0131n 18-i is\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin b\u0259rpas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. H\u0259r iki tarix milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixinin ayr\u0131lmaz m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259ridir v\u0259 m\u00fcasir Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi inki\u015faf\u0131n\u0131n ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u0259ks etdirir. 18 Oktyabr\u0131n bayram kimi qeyd olunmas\u0131 c\u0259miyy\u0259tin tarixi yadda\u015f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131na, g\u0259nc n\u0259slin d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri haqq\u0131nda m\u0259lumatland\u0131r\u0131lmas\u0131na v\u0259 milli m\u0259suliyy\u0259t hissinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t edir. M\u00fcst\u0259qilliyin mahiyy\u0259ti yaln\u0131z d\u00f6vl\u0259t s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin v\u0259 siyasi institutlar\u0131n m\u00f6vcudlu\u011fu il\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 h\u00fcququn aliliyi, ictimai h\u0259mr\u0259ylik, iqtisadi dayan\u0131ql\u0131l\u0131q v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n d\u00f6vl\u0259tin inki\u015faf\u0131nda i\u015ftirak\u0131 il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n olunur. M\u00fcst\u0259qilliyin qorunmas\u0131 v\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 yeni v\u0259zif\u0259l\u0259r qar\u015f\u0131ya qoyur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Qloballa\u015fma, texnoloji d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r, regional t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri v\u0259 beyn\u0259lxalq r\u0259qab\u0259t d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin elmi, iqtisadi v\u0259 intellektual potensial\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sini z\u0259ruri edir. Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 t\u0259hsilin inki\u015faf\u0131, elmi t\u0259dqiqatlar\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si, innovasiyalar\u0131n t\u0259tbiqi, insan kapital\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 milli iqtisadiyyat\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259si strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Bu prosesd\u0259 elm v\u0259 t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin rolu x\u00fcsusil\u0259 vacibdir. Tarixi faktlar\u0131n obyektiv \u00f6yr\u0259nilm\u0259si, milli irsin elmi \u0259saslarla t\u0259dqiqi v\u0259 g\u0259ncl\u0259rd\u0259 t\u0259nqidi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 qabiliyy\u0259tinin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcst\u0259qil c\u0259miyy\u0259tin intellektual \u0259saslar\u0131n\u0131 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirir. V\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik d\u0259 yaln\u0131z emosional m\u00fcnasib\u0259t deyil, \u00f6lk\u0259nin inki\u015faf\u0131na bilik, pe\u015f\u0259karl\u0131q, m\u0259suliyy\u0259t v\u0259 vicdanl\u0131 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259 t\u00f6hf\u0259 verm\u0259k kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilm\u0259lidir. M\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin davaml\u0131 inki\u015faf\u0131 milli maraqlar\u0131n qorunmas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, beyn\u0259lxalq \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sini v\u0259 \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 h\u00f6rm\u0259tin t\u0259min olunmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edir. Bu bax\u0131mdan d\u00f6vl\u0259t suverenliyi il\u0259 elmi t\u0259r\u0259qqi, iqtisadi inki\u015faf v\u0259 ictimai rifah aras\u0131nda qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259nin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n<div class=\"pdfprnt-buttons pdfprnt-buttons-post pdfprnt-bottom-right\"><a href=\"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fposts%2F2004&print=pdf\" class=\"pdfprnt-button pdfprnt-button-pdf\" target=\"_blank\" ><\/a><a href=\"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fposts%2F2004&print=print\" class=\"pdfprnt-button pdfprnt-button-print\" target=\"_blank\" ><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/pedaqoq.az\/wp-content\/plugins\/pdf-print\/images\/print.png\" alt=\"image_print\" title=\"\u041f\u0435\u0447\u0430\u0442\u044c \u043a\u043e\u043d\u0442\u0435\u043d\u0442\u0430\" \/><\/a><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ADPU-nun ba\u015f m\u00fc\u0259llimi b.\u00fc.f.d. Balaxanova Qumru Vasif q\u0131z\u0131 18 Oktyabr Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixind\u0259 m\u00fch\u00fcm<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2005,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[35],"tags":[],"class_list":["post-2004","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mlm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2004","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2004"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2004\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2007,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2004\/revisions\/2007"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2005"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2004"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2004"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2004"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}