{"id":1875,"date":"2026-05-30T13:19:07","date_gmt":"2026-05-30T09:19:07","guid":{"rendered":"https:\/\/pedaqoq.az\/?p=1875"},"modified":"2026-06-05T13:21:42","modified_gmt":"2026-06-05T09:21:42","slug":"aile-travmalari-oyrenmeye-nece-tesir-edir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pedaqoq.az\/?p=1875","title":{"rendered":"A\u0130L\u018f TRAVMALARI \u00d6YR\u018fNM\u018fY\u018f NEC\u018f T\u018fS\u0130R ED\u0130R?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u0259kt\u0259bd\u0259 z\u0259if n\u0259tic\u0259 g\u00f6st\u0259r\u0259n h\u0259r bir \u015fagirdin probleminin yaln\u0131z d\u0259rs\u0259 maraqs\u0131zl\u0131qdan v\u0259 ya z\u0259if qabiliyy\u0259td\u0259n qaynaqland\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k do\u011fru deyil. B\u0259z\u0259n m\u00fc\u0259llimin qar\u015f\u0131s\u0131nda oturan, tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131 yerin\u0259 yetirm\u0259y\u0259n, diqq\u0259ti tez yay\u0131nan v\u0259 ya aqressiv davranan \u015fagird \u0259slind\u0259 ail\u0259sind\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0259tinlikl\u0259rin t\u0259siri alt\u0131ndad\u0131r. Son ill\u0259rd\u0259 pedaqoji v\u0259 psixoloji ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rir ki, ail\u0259 travmalar\u0131 u\u015faqlar\u0131n \u00f6yr\u0259nm\u0259 prosesin\u0259 ciddi t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n amill\u0259rd\u0259n biridir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ail\u0259 travmas\u0131 dedikd\u0259 ail\u0259 daxilind\u0259 ba\u015f ver\u0259n v\u0259 u\u015fa\u011f\u0131n emosional t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik hiss\u0259sini sars\u0131dan hadis\u0259l\u0259r n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Valideynl\u0259rin bo\u015fanmas\u0131, ail\u0259daxili m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r, zorak\u0131l\u0131q, yax\u0131n insan\u0131n itkisi, uzunm\u00fcdd\u0259tli x\u0259st\u0259lik, valideyn laqeydliyi v\u0259 ya iqtisadi \u00e7\u0259tinlikl\u0259r u\u015fa\u011f\u0131n psixikas\u0131nda d\u0259rin izl\u0259r buraxa bil\u0259r. B\u00f6y\u00fckl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn adi g\u00f6r\u00fcn\u0259n b\u0259zi hadis\u0259l\u0259r bel\u0259 u\u015faq t\u0259r\u0259find\u0259n travmatik t\u0259cr\u00fcb\u0259 kimi q\u0259bul edil\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Travma ya\u015fayan u\u015fa\u011f\u0131n beyni daim t\u0259hl\u00fck\u0259 siqnallar\u0131 q\u0259bul etdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn onun diqq\u0259tini d\u0259rs\u0259 y\u00f6n\u0259ltm\u0259si \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fir. Bel\u0259 u\u015faqlar tez-tez unutqan olur, veril\u0259n tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131 sona q\u0259d\u0259r yerin\u0259 yetir\u0259 bilmir, oxuduqlar\u0131n\u0131 anlamaqda \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kirl\u0259r. \u00c7\u00fcnki onlar\u0131n zehni resurslar\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm hiss\u0259si \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259hl\u00fck\u0259siz hiss etm\u0259y\u0259 s\u0259rf olunur. N\u0259tic\u0259d\u0259 \u00f6yr\u0259nm\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan diqq\u0259t, yadda\u015f v\u0259 t\u0259hliletm\u0259 bacar\u0131qlar\u0131 z\u0259ifl\u0259yir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Travman\u0131n dig\u0259r t\u0259siri motivasiyan\u0131n azalmas\u0131d\u0131r. \u00d6z\u00fcn\u00fc d\u0259y\u0259rsiz hiss ed\u0259n v\u0259 ya g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 inam\u0131n\u0131 itir\u0259n u\u015faq t\u0259hsilin \u0259h\u0259miyy\u0259tini d\u0259rk etm\u0259kd\u0259 \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kir. Bel\u0259 \u015fagirdl\u0259rd\u0259 \u201cM\u0259n bacarmaram\u201d, \u201cOnsuz da u\u011fursuzam\u201d kimi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259r formala\u015f\u0131r. Bu is\u0259 onlar\u0131n akademik nailiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 birba\u015fa m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ail\u0259 travmalar\u0131 davran\u0131\u015f probleml\u0259ri il\u0259 d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r. B\u0259zi u\u015faqlar sakitl\u0259\u015fir, \u00f6zl\u0259rin\u0259 qapan\u0131r v\u0259 sosial m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259n uzaqla\u015f\u0131rlar. Dig\u0259rl\u0259ri is\u0259 aqressiv davran\u0131r, qaydalara \u0259m\u0259l etm\u0259kd\u0259 \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kir v\u0259 tez-tez konfliktl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olurlar. H\u0259r iki halda m\u00fc\u0259lliml\u0259rin \u0259sas v\u0259zif\u0259si problemi yaln\u0131z intizam m\u0259s\u0259l\u0259si kimi deyil, m\u00fcmk\u00fcn emosional \u00e7\u0259tinliyin \u0259lam\u0259ti kimi d\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259kdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00fc\u0259llim ail\u0259 travmas\u0131n\u0131 tam aradan qald\u0131ra bilm\u0259z. Lakin m\u0259kt\u0259b m\u00fchiti u\u015fa\u011f\u0131n b\u0259rpa prosesind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynaya bil\u0259r. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u015fagird\u0259 qar\u015f\u0131 anlay\u0131\u015fl\u0131 v\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259yici m\u00fcnasib\u0259t g\u00f6st\u0259rilm\u0259lidir. U\u015faq bilm\u0259lidir ki, m\u0259kt\u0259bd\u0259 onu dinl\u0259y\u0259n, anlayan v\u0259 ona inanan insanlar var. M\u00fc\u0259llimin sad\u0259 bir d\u0259st\u0259yi, xo\u015f s\u00f6z\u00fc v\u0259 ya u\u011furu vaxt\u0131nda qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259si b\u0259z\u0259n g\u00f6zl\u0259nildiyind\u0259n daha b\u00f6y\u00fck t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u0259kt\u0259b psixoloqlar\u0131 il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q da x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. M\u00fc\u0259llim travma \u0259lam\u0259tl\u0259rini m\u00fc\u015fahid\u0259 etdikd\u0259 bunu vaxt\u0131nda m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rl\u0259 payla\u015fmal\u0131, valideynl\u0259rl\u0259 konstruktiv dialoq qurma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Bu zaman u\u015fa\u011f\u0131n dam\u011falanmamas\u0131 v\u0259 \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 \u0259sas prinsip kimi saxlan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Unutmaq olmaz ki, h\u0259r bir \u015fagird sinf\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259n bir hekay\u0259 il\u0259 daxil olur. B\u0259z\u0259n h\u0259min hekay\u0259 u\u011furlarla dolu olur, b\u0259z\u0259n is\u0259 a\u011fr\u0131l\u0131 xatir\u0259l\u0259r v\u0259 travmalarla. T\u0259hsil yaln\u0131z bilik verm\u0259k prosesi deyil, h\u0259m d\u0259 u\u015fa\u011f\u0131n emosional inki\u015faf\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k missiyas\u0131d\u0131r. Travman\u0131n \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 t\u0259sirini anlayan m\u00fc\u0259lliml\u0259r daha h\u0259ssas, daha effektiv v\u0259 daha u\u011furlu pedaqoji m\u00fchit formala\u015fd\u0131ra bilirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n<div class=\"pdfprnt-buttons pdfprnt-buttons-post pdfprnt-bottom-right\"><a href=\"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fposts%2F1875&print=pdf\" class=\"pdfprnt-button pdfprnt-button-pdf\" target=\"_blank\" ><\/a><a href=\"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fposts%2F1875&print=print\" class=\"pdfprnt-button pdfprnt-button-print\" target=\"_blank\" ><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/pedaqoq.az\/wp-content\/plugins\/pdf-print\/images\/print.png\" alt=\"image_print\" title=\"\u041f\u0435\u0447\u0430\u0442\u044c \u043a\u043e\u043d\u0442\u0435\u043d\u0442\u0430\" \/><\/a><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u0259kt\u0259bd\u0259 z\u0259if n\u0259tic\u0259 g\u00f6st\u0259r\u0259n h\u0259r bir \u015fagirdin probleminin yaln\u0131z d\u0259rs\u0259 maraqs\u0131zl\u0131qdan v\u0259 ya z\u0259if qabiliyy\u0259td\u0259n<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1876,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[35],"tags":[],"class_list":["post-1875","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mlm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1875","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1875"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1875\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1877,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1875\/revisions\/1877"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1876"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1875"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1875"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1875"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}