{"id":1868,"date":"2026-06-05T12:06:55","date_gmt":"2026-06-05T08:06:55","guid":{"rendered":"https:\/\/pedaqoq.az\/?p=1868"},"modified":"2026-06-05T12:06:56","modified_gmt":"2026-06-05T08:06:56","slug":"5-iyun-umumdunya-etraf-muhitin-muhafizesi-gunu-beseriyyetin-geleceyine-mesuliyyetli-baxis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pedaqoq.az\/?p=1868","title":{"rendered":"5 \u0130YUN \u2013 \u00dcMUMD\u00dcNYA \u018fTRAF M\u00dcH\u0130T\u0130N M\u00dcHAFIZ\u018fS\u0130 G\u00dcN\u00dc: B\u018f\u015e\u018fR\u0130YY\u018fT\u0130N G\u018fL\u018fC\u018fY\u0130N\u018f M\u018fSUL\u0130YY\u018fTL\u0130 BAXI\u015e"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#171;<strong><em>T\u0259bi\u0259t\u0259 m\u00fcnasib\u0259t insan\u0131n kimliyini v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tini m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n \u0259n m\u00fch\u00fcm meyarlardan biridir&#187;.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Balaxanova Qumru Vasif q\u0131z\u0131<br>ADPU-nin ba\u015f m\u00fc\u0259llimi b.\u00fc.f.d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u0259r il iyunun 5-d\u0259 d\u00fcnya ictimaiyy\u0259ti \u00dcmumd\u00fcnya \u018ftraf M\u00fchitin M\u00fchafiz\u0259si G\u00fcn\u00fcn\u00fc qeyd edir. Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 1972-ci ild\u0259 t\u0259sis edilmi\u015f bu \u0259lam\u0259tdar g\u00fcn \u0259traf m\u00fchitin qorunmas\u0131, t\u0259bii ehtiyatlardan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 v\u0259 ekoloji probleml\u0259rin h\u0259lli istiqam\u0259tind\u0259 qlobal h\u0259mr\u0259yliyin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t edir. M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri, biom\u00fcxt\u0259lifliyin azalmas\u0131, torpaq deqradasiyas\u0131, su ehtiyatlar\u0131n\u0131n \u00e7irkl\u0259nm\u0259si v\u0259 tullant\u0131lar\u0131n artmas\u0131 kimi probleml\u0259r b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t qar\u015f\u0131s\u0131nda duran \u0259n ciddi \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flardan hesab olunur. Bu bax\u0131mdan 5 \u0130yun t\u0259kc\u0259 t\u0259qvim g\u00fcn\u00fc deyil, h\u0259m d\u0259 insan\u0131n t\u0259bi\u0259t qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u0259suliyy\u0259tini xat\u0131rladan m\u00fch\u00fcm bir \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015fd\u0131r. \u018ftraf m\u00fchit insan c\u0259miyy\u0259tinin m\u00f6vcudlu\u011funun \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir.<br><br>Havan\u0131n t\u0259mizliyi, su ehtiyatlar\u0131n\u0131n keyfiyy\u0259ti, m\u00fcnbit torpaqlar v\u0259 z\u0259ngin biom\u00fcxt\u0259liflik insanlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131, iqtisadi inki\u015faf\u0131 v\u0259 sosial rifah\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yati \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Lakin s\u0259nayel\u0259\u015fm\u0259nin s\u00fcr\u0259tl\u0259nm\u0259si, urbanizasiya prosesl\u0259rinin geni\u015fl\u0259nm\u0259si v\u0259 t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259rd\u0259n qeyri-s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 ekosisteml\u0259rin tarazl\u0131\u011f\u0131 pozulur. Bu prosesl\u0259r ekoloji probleml\u0259rin qlobal xarakter almas\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur. \u0130qlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u0259n aktual ekoloji m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259n biridir. Atmosferd\u0259 istixana qazlar\u0131n\u0131n konsentrasiyas\u0131n\u0131n artmas\u0131 qlobal temperaturun y\u00fcks\u0259lm\u0259sin\u0259, buzlaqlar\u0131n \u0259rim\u0259sin\u0259, d\u0259niz s\u0259viyy\u0259sinin qalxmas\u0131na v\u0259 ekstremal hava hadis\u0259l\u0259rinin say\u0131n\u0131n \u00e7oxalmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r.<br><br>Bu d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r yaln\u0131z t\u0259bii ekosisteml\u0259r\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na, \u0259rzaq t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 v\u0259 insanlar\u0131n h\u0259yat \u015f\u0259raitin\u0259 ciddi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 ekoloji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin t\u0259min edilm\u0259si art\u0131q ayr\u0131-ayr\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin deyil, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya birliyinin ortaq v\u0259zif\u0259sin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan da qlobal ekoloji t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rin f\u0259al i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131ndand\u0131r. Son ill\u0259rd\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ya\u015f\u0131ll\u0131qlar\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131, me\u015f\u0259l\u0259rin b\u0259rpas\u0131, alternativ v\u0259 b\u0259rpa olunan enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131, tullant\u0131lar\u0131n idar\u0259 olunmas\u0131n\u0131n t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 ekoloji maarifl\u0259ndirm\u0259 istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilir. X\u00fcsusil\u0259 g\u0259nc n\u0259slin ekoloji m\u0259d\u0259niyy\u0259t ruhunda t\u0259rbiy\u0259 olunmas\u0131 dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf\u0131n t\u0259min edilm\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r. Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev demi\u015fdir: \u201cT\u0259bi\u0259ti qorumaq, \u0259traf m\u00fchiti m\u00fchafiz\u0259 etm\u0259k h\u0259r bir insan\u0131n v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q borcudur.\u201d Bu fikir ekoloji m\u0259suliyy\u0259tin yaln\u0131z d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131n\u0131n deyil, h\u0259r bir f\u0259rdin \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcn\u00fc ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 edir. H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 \u0259traf m\u00fchitin qorunmas\u0131 g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131m\u0131zda ki\u00e7ik g\u00f6r\u00fcn\u0259n, lakin b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan davran\u0131\u015flardan ba\u015flay\u0131r: suya q\u0259na\u0259t etm\u0259k, a\u011fac \u0259km\u0259k, tullant\u0131lar\u0131 \u00e7e\u015fidl\u0259m\u0259k, enerjid\u0259n s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 etm\u0259k v\u0259 t\u0259bi\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259ssas m\u00fcnasib\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259k.<br><br>\u00dcmumd\u00fcnya \u018ftraf M\u00fchitin M\u00fchafiz\u0259si G\u00fcn\u00fc biz\u0259 bir daha xat\u0131rlad\u0131r ki, insan v\u0259 t\u0259bi\u0259t ayr\u0131lmaz b\u00fct\u00f6vd\u00fcr. T\u0259bi\u0259tin qorunmas\u0131 yaln\u0131z bu g\u00fcn\u00fcn deyil, g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259rin d\u0259 rifah\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si dem\u0259kdir. H\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n ekoloji \u015f\u00fcurunun y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si, t\u0259bi\u0259t\u0259 sevgi v\u0259 m\u0259suliyy\u0259t hissinin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 sa\u011flam v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259yin \u0259sas \u015f\u0259rtl\u0259rind\u0259n biridir. \u018ftraf m\u00fchit\u0259 h\u00f6rm\u0259t is\u0259 insan\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin, m\u0259n\u0259vi z\u0259nginliyinin v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 bax\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u0259n m\u00fch\u00fcm g\u00f6st\u0259ricil\u0259rind\u0259n biridir.<\/p>\n<div class=\"pdfprnt-buttons pdfprnt-buttons-post pdfprnt-bottom-right\"><a href=\"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fposts%2F1868&print=pdf\" class=\"pdfprnt-button pdfprnt-button-pdf\" target=\"_blank\" ><\/a><a href=\"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fposts%2F1868&print=print\" class=\"pdfprnt-button pdfprnt-button-print\" target=\"_blank\" ><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/pedaqoq.az\/wp-content\/plugins\/pdf-print\/images\/print.png\" alt=\"image_print\" title=\"\u041f\u0435\u0447\u0430\u0442\u044c \u043a\u043e\u043d\u0442\u0435\u043d\u0442\u0430\" \/><\/a><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#171;T\u0259bi\u0259t\u0259 m\u00fcnasib\u0259t insan\u0131n kimliyini v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tini m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n \u0259n m\u00fch\u00fcm meyarlardan biridir&#187;. Balaxanova Qumru Vasif<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1869,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[35],"tags":[],"class_list":["post-1868","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mlm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1868","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1868"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1868\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1870,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1868\/revisions\/1870"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1869"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1868"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1868"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1868"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}