{"id":1860,"date":"2026-05-28T00:19:28","date_gmt":"2026-05-27T20:19:28","guid":{"rendered":"https:\/\/pedaqoq.az\/?p=1860"},"modified":"2026-05-28T00:21:05","modified_gmt":"2026-05-27T20:21:05","slug":"azerbaycan-xalq-cumhuriyyetinin-yaranmasi-ve-musteqillik-ideyasinin-tarixi-ehemiyyeti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pedaqoq.az\/?p=1860","title":{"rendered":"AZ\u018fRBAYCAN XALQ C\u00dcMHUR\u0130YY\u018fT\u0130N\u0130N YARANMASI V\u018f M\u00dcST\u018fQ\u0130LL\u0130K \u0130DEYASININ TAR\u0130X\u0130 \u018fH\u018fM\u0130YY\u018fT\u0130"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00e7ox\u0259srlik d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixind\u0259 28 May 1918-ci il x\u00fcsusi v\u0259 \u015f\u0259r\u0259fli yer tutur. M\u0259hz bu tarixd\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin yarad\u0131lmas\u0131 elan edilmi\u015f, xalq\u0131m\u0131z \u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t qurmaq h\u00fcququnu b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya b\u0259yan etmi\u015fdir. Bu hadis\u0259 yaln\u0131z Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 deyil, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 \u015e\u0259rq d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ictimai-siyasi h\u0259yat\u0131nda m\u00fch\u00fcm d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259si olmu\u015fdur. \u00c7\u00fcnki Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti m\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 ilk parlamentli demokratik respublika kimi tarix\u0259 daxil olmu\u015fdur. XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 d\u00fcnyada ba\u015f ver\u0259n siyasi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r, x\u00fcsusil\u0259 Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n s\u00fcqutu milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259katlar\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259nm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yaratm\u0131\u015fd\u0131. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 da yaranm\u0131\u015f tarixi f\u00fcrs\u0259td\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik ideyas\u0131n\u0131 realla\u015fd\u0131rma\u011fa nail oldu. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 Tiflisd\u0259 Milli \u015eura t\u0259r\u0259find\u0259n \u201c\u0130stiqlal B\u0259yannam\u0259si\u201d q\u0259bul edildi v\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin yarad\u0131ld\u0131\u011f\u0131 elan olundu. Bu s\u0259n\u0259d xalq\u0131m\u0131z\u0131n milli irad\u0259sini, azadl\u0131q arzusunu v\u0259 m\u00fcst\u0259qil ya\u015famaq \u0259zmini \u0259ks etdir\u0259n m\u00fch\u00fcm tarixi akt idi. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin yarad\u0131c\u0131lar\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259, F\u0259t\u0259li xan Xoyski, \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov v\u0259 dig\u0259r g\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t xadiml\u0259ri q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 m\u00fcasir d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm add\u0131mlar atd\u0131lar. D\u00f6vl\u0259t idar\u0259etm\u0259 sistemi formala\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131, parlament yarad\u0131ld\u0131, milli ordu t\u0259\u015fkil edildi v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u00fc\u00e7r\u0259ngli d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131 q\u0259bul olundu. H\u0259m\u00e7inin \u00f6lk\u0259d\u0259 t\u0259hsil, s\u0259hiyy\u0259 v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t sah\u0259l\u0259rind\u0259 islahatlara ba\u015flan\u0131ld\u0131. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin \u0259n m\u00fch\u00fcm x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n biri onun demokratik prinsipl\u0259r\u0259 \u0259saslanmas\u0131 idi. Parlamentd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif mill\u0259tl\u0259rin v\u0259 siyasi q\u00fcvv\u0259l\u0259rin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin t\u0259msil olunmas\u0131 d\u00f6vl\u0259tin demokratik mahiyy\u0259tini g\u00f6st\u0259rirdi. Qad\u0131nlara se\u00e7m\u0259k v\u0259 se\u00e7ilm\u0259k h\u00fcququnun verilm\u0259si is\u0259 h\u0259min d\u00f6vr \u00fc\u00e7\u00fcn olduqca m\u00fct\u0259r\u0259qqi add\u0131m hesab olunurdu. Bu h\u00fcquq bir \u00e7ox Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n daha \u0259vv\u0259l Az\u0259rbaycanda t\u0259tbiq edilmi\u015fdi ki, bu da c\u00fcmhuriyy\u0259t r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin y\u00fcks\u0259k siyasi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259y\u0259 malik olduqlar\u0131n\u0131 s\u00fcbut edir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, m\u00fcr\u0259kk\u0259b beyn\u0259lxalq v\u0259ziyy\u0259t v\u0259 xarici m\u00fcdaxil\u0259l\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fc olmad\u0131 v\u0259 1920-ci ild\u0259 sovet i\u015f\u011fal\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 f\u0259aliyy\u0259tini dayand\u0131rd\u0131. Lakin c\u00fcmhuriyy\u0259t ideyas\u0131 xalq\u0131n yadda\u015f\u0131ndan silinm\u0259di. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 uzun ill\u0259r azadl\u0131q arzusu il\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f v\u0259 n\u0259hay\u0259t, 1991-ci ild\u0259 d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini yenid\u0259n b\u0259rpa etmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu g\u00fcn m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin siyasi v\u0259 m\u0259n\u0259vi varisi kimi inki\u015faf edir. \u00d6lk\u0259miz beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 \u00f6z m\u00f6vqeyini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirmi\u015f, iqtisadi, siyasi v\u0259 m\u0259d\u0259ni sah\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fch\u00fcm u\u011furlar qazanm\u0131\u015fd\u0131r. D\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyimizin qorunmas\u0131 v\u0259 daha da g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n \u0259sas v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259n biridir. 28 May yaln\u0131z tarixi bir g\u00fcn deyil, h\u0259m d\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n azadl\u0131q ruhunun, milli birliyinin v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin r\u0259mzidir. Bu m\u00fcq\u0259dd\u0259s tarix h\u0259r bir az\u0259rbaycanl\u0131da v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik hissini g\u00fccl\u0259ndirir v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyin n\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck d\u0259y\u0259r oldu\u011funu xat\u0131rlad\u0131r. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00f6z m\u00fcst\u0259qilliyini daim qoruyacaq v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyini daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndir\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>ADPU-nun m\u00fc\u0259llimi b\/m, b.\u00fc.f.d.<br>Balaxanova Qumru Vasif q\u0131z\u0131<\/strong><\/p>\n<div class=\"pdfprnt-buttons pdfprnt-buttons-post pdfprnt-bottom-right\"><a href=\"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fposts%2F1860&print=pdf\" class=\"pdfprnt-button pdfprnt-button-pdf\" target=\"_blank\" ><\/a><a href=\"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fposts%2F1860&print=print\" class=\"pdfprnt-button pdfprnt-button-print\" target=\"_blank\" ><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/pedaqoq.az\/wp-content\/plugins\/pdf-print\/images\/print.png\" alt=\"image_print\" title=\"\u041f\u0435\u0447\u0430\u0442\u044c \u043a\u043e\u043d\u0442\u0435\u043d\u0442\u0430\" \/><\/a><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00e7ox\u0259srlik d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixind\u0259 28 May 1918-ci il x\u00fcsusi v\u0259 \u015f\u0259r\u0259fli yer tutur. M\u0259hz<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1861,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[35],"tags":[],"class_list":["post-1860","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mlm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1860","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1860"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1860\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1863,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1860\/revisions\/1863"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1861"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1860"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1860"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1860"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}