{"id":1849,"date":"2026-05-10T14:53:34","date_gmt":"2026-05-10T10:53:34","guid":{"rendered":"https:\/\/pedaqoq.az\/?p=1849"},"modified":"2026-05-10T14:55:25","modified_gmt":"2026-05-10T10:55:25","slug":"heyder-elirza-oglu-eliyev-azerbaycan-dovletciliyinin-memari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pedaqoq.az\/?p=1849","title":{"rendered":"HEYD\u018fR \u018fL\u0130RZA O\u011eLU \u018fL\u0130YEV &#8212; AZ\u018fRBAYCAN D\u00d6VL\u018fT\u00c7\u0130L\u0130Y\u0130N\u0130N MEMARI"},"content":{"rendered":"\n<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00e7ox\u0259srlik d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixind\u0259 el\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r vard\u0131r ki, onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti yaln\u0131z m\u00fc\u0259yy\u0259n bir d\u00f6vr\u00fc deyil, b\u00fct\u00f6v bir xalq\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf istiqam\u0259tini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirir. Bel\u0259 tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n biri, \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, m\u00fcasir Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin qurucusu v\u0259 memar\u0131 Heyd\u0259r \u018flirza o\u011flu \u018fliyevdir. Onun siyasi f\u0259aliyy\u0259ti milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik ideologiyas\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131, ictimai- siyasi sabitliyin t\u0259min olunmas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq n\u00fcfuzunun m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malikdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Heyd\u0259r \u018flirza o\u011flu \u018fliyev 1923-c\u00fc il may\u0131n 10-da Nax\u00e7\u0131van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 anadan olmu\u015fdur. H\u0259l\u0259 g\u0259nclik ill\u0259rind\u0259n y\u00fcks\u0259k intellekti, t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131l\u0131q bacar\u0131\u011f\u0131 v\u0259 idar\u0259etm\u0259 qabiliyy\u0259ti il\u0259 se\u00e7il\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyev sonralar Az\u0259rbaycan\u0131n siyasi h\u0259yat\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynayan lider\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. Onun r\u0259hb\u0259rliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan iqtisadi, sosial v\u0259 m\u0259d\u0259ni sah\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fch\u00fcm nailiyy\u0259tl\u0259r \u0259ld\u0259 etmi\u015f, milli inki\u015faf strategiyas\u0131n\u0131n \u0259saslar\u0131 formala\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>XX \u0259srin 70\u201380-ci ill\u0259rind\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Az\u0259rbaycanda s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin tikintisi geni\u015f v\u00fcs\u0259t alm\u0131\u015f, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm proqramlar h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdir. T\u0259hsil v\u0259 elm sah\u0259sind\u0259 apar\u0131lan islahatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 g\u0259ncin ke\u00e7mi\u015f Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n n\u00fcfuzlu ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 t\u0259hsil almas\u0131na \u015f\u0259rait yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu siyas\u0259t sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 \u00f6lk\u0259nin milli kadr potensial\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra \u00f6lk\u0259d\u0259 yaranm\u0131\u015f siyasi b\u00f6hran, iqtisadi t\u0259n\u0259zz\u00fcl v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f qar\u015f\u0131durmas\u0131 d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyi ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131nda qoymu\u015fdu. M\u0259hz bel\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259 taley\u00fckl\u00fc bir d\u00f6vrd\u0259 xalq\u0131n t\u0259l\u0259bi il\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131dan Heyd\u0259r \u018fliyev \u00f6lk\u0259d\u0259 ictimai-siyasi sabitliyi t\u0259min etmi\u015f, d\u00f6vl\u0259t idar\u0259\u00e7iliyind\u0259 sistemli islahatlara ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Onun r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 q\u0259bul olunan yeni Konstitusiya, h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu istiqam\u0259tind\u0259 at\u0131lan add\u0131mlar v\u0259 demokratik institutlar\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcasir inki\u015faf modelinin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyevin h\u0259yata ke\u00e7irdiyi neft strategiyas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi m\u00fcst\u0259qilliyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sind\u0259 x\u00fcsusi rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnin imzalanmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259y\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 xarici investisiyalar c\u0259lb edilmi\u015f, Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00fcnya enerji bazar\u0131ndak\u0131 m\u00f6vqeyi g\u00fccl\u0259nmi\u015fdir. Bu siyas\u0259t yaln\u0131z iqtisadi inki\u015faf\u0131 deyil, h\u0259m d\u0259 \u00f6lk\u0259nin geosiyasi \u0259h\u0259miyy\u0259tinin artmas\u0131n\u0131 t\u0259min etmi\u015fdir. Ulu \u00f6nd\u0259rin f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin qorunmas\u0131 v\u0259 az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131n\u0131n t\u0259\u015fviqi d\u0259 m\u00fch\u00fcm yer tuturdu. O, Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili kimi m\u00f6vqeyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sin\u0259, milli m\u0259d\u0259niyy\u0259tin inki\u015faf\u0131na v\u0259 g\u0259nc n\u0259slin v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik ruhunda t\u0259rbiy\u0259sin\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirmi\u015fdir. Heyd\u0259r \u018fliyev hesab edirdi ki, g\u00fccl\u00fc d\u00f6vl\u0259t yaln\u0131z milli birlik v\u0259 m\u0259n\u0259vi h\u0259mr\u0259ylik \u015f\u0259raitind\u0259 inki\u015faf ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259ld\u0259 etdiyi u\u011furlar\u0131n t\u0259m\u0259lind\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fc\u0259yy\u0259n etdiyi inki\u015faf strategiyas\u0131 dayan\u0131r. Onun siyasi irsi m\u00fcasir Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyinin \u0259sas ideoloji dayaqlar\u0131ndan biri olaraq qalmaqdad\u0131r. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 ulu \u00f6nd\u0259rin xatir\u0259sini daim ehtiramla yad edir v\u0259 onun d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik f\u0259ls\u0259f\u0259sini milli inki\u015faf\u0131n m\u00fch\u00fcm istiqam\u0259ti kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirir. Heyd\u0259r \u018fliyev yaln\u0131z b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t xadimi deyil, h\u0259m d\u0259 xalq\u0131n\u0131n taleyini d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n uzaqg\u00f6r\u0259n lider, milli birlik v\u0259 m\u00fcst\u0259qillik ideallar\u0131n\u0131n simvolu idi. Onun h\u0259yat yolu v\u0259 siyasi f\u0259aliyy\u0259ti g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sl v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik, d\u00f6vl\u0259t\u0259 s\u0259daq\u0259t v\u0259 milli m\u0259suliyy\u0259t n\u00fcmun\u0259si olaraq ya\u015fay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>ADPU-nun m\u00fc\u0259llimi b\/m, b.\u00fc.f.d.<br>Balaxanova Qumru Vasif q\u0131z\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br><br><br><\/p>\n<div class=\"pdfprnt-buttons pdfprnt-buttons-post pdfprnt-bottom-right\"><a href=\"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fposts%2F1849&print=pdf\" class=\"pdfprnt-button pdfprnt-button-pdf\" target=\"_blank\" ><\/a><a href=\"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fposts%2F1849&print=print\" class=\"pdfprnt-button pdfprnt-button-print\" target=\"_blank\" ><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/pedaqoq.az\/wp-content\/plugins\/pdf-print\/images\/print.png\" alt=\"image_print\" title=\"\u041f\u0435\u0447\u0430\u0442\u044c \u043a\u043e\u043d\u0442\u0435\u043d\u0442\u0430\" \/><\/a><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00e7ox\u0259srlik d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixind\u0259 el\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r vard\u0131r ki, onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti yaln\u0131z m\u00fc\u0259yy\u0259n bir d\u00f6vr\u00fc<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1188,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[35],"tags":[],"class_list":["post-1849","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mlm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1849","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1849"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1849\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1850,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1849\/revisions\/1850"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1188"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1849"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1849"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1849"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}