{"id":1726,"date":"2025-09-05T00:11:34","date_gmt":"2025-09-04T20:11:34","guid":{"rendered":"https:\/\/pedaqoq.az\/?p=1726"},"modified":"2025-09-05T00:12:43","modified_gmt":"2025-09-04T20:12:43","slug":"atlantik-okeanin-yeni-tektontik-qirilma-bas-verib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pedaqoq.az\/?p=1726","title":{"rendered":"ATLANT\u0130K OKEANINDA YEN\u0130 TEKTON\u0130K QIRILMA BA\u015e VER\u0130B"},"content":{"rendered":"\n<p>Aliml\u0259r Atlantik okean\u0131n\u0131n d\u0259rinlikl\u0259rind\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 z\u0259lz\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 sunamil\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259c\u0259k yeni tektonik q\u0131r\u0131lma qeyd\u0259 al\u0131blar.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu bar\u0259d\u0259 n\u00fcfuzlu \u201cNature Geoscience\u201d jurnal\u0131nda d\u0259rc olunan ara\u015fd\u0131rmada m\u0259lumat verilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Uzun ill\u0259rdir ki, Atlantik okean\u0131 seysmik c\u0259h\u0259td\u0259n nisb\u0259t\u0259n sakit b\u00f6lg\u0259 hesab olunurdu. Burada ad\u0259t\u0259n b\u00f6y\u00fck z\u0259lz\u0259l\u0259l\u0259r v\u0259 subduksiya zonalar\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunmurdu. Lakin elm adamlar\u0131 xat\u0131rlad\u0131rlar ki, Portuqaliyan\u0131n Atlantik sahill\u0259rind\u0259 art\u0131q g\u00fccl\u00fc t\u0259kanlar qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u00fcsusil\u0259, 1969-cu ild\u0259 ba\u015f ver\u0259n da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 z\u0259lz\u0259l\u0259 elm d\u00fcnyas\u0131nda b\u00f6y\u00fck maraq do\u011furmu\u015fdu. \u00c7\u00fcnki bu hadis\u0259, \u0259slind\u0259, yaln\u0131z subduksiya zonalar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn xarakterik olan geoloji \u0259lam\u0259tl\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 g\u00f6st\u0259rirdi. Bu is\u0259 o d\u00f6vrd\u0259 \u201cAtlantikd\u0259 d\u0259 yeni plit\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri ola bil\u0259rmi?\u201d sual\u0131n\u0131 g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Son ara\u015fd\u0131rmada aliml\u0259r:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>seysmik stansiyalardan toplanm\u0131\u015f m\u0259lumatlar\u0131,<\/li>\n\n\n\n<li>Portuqaliyan\u0131n c\u0259nub-q\u0259rbind\u0259 okean dibinin komp\u00fcter modell\u0259\u015fdirilm\u0259sinin n\u0259tic\u0259l\u0259rini t\u0259hlil edibl\u0259r.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Bu m\u00fcqayis\u0259 g\u00f6st\u0259rib ki, b\u00f6lg\u0259d\u0259 <strong>mantiyan\u0131n t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259\u015fm\u0259si<\/strong> v\u0259 d\u0259rinlikl\u0259rd\u0259 qeyri-adi h\u0259r\u0259k\u0259tlilik m\u00f6vcuddur.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar bildirirl\u0259r ki, milyon ill\u0259r \u0259rzind\u0259 suyun s\u00fcxurlar\u0131n aras\u0131na s\u0131zmas\u0131 qayalar\u0131 z\u0259ifl\u0259dir v\u0259 bu proses yeni subduksiya zonas\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131na \u015f\u0259rait yarad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu k\u0259\u015ff g\u00f6st\u0259rir ki, Yer k\u00fcr\u0259si h\u0259l\u0259 d\u0259 davaml\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 formala\u015fma prosesind\u0259dir. Sakit g\u00f6r\u00fcn\u0259n okean dibi, \u0259slind\u0259, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 b\u00f6y\u00fck geoloji d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evril\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Aliml\u0259rin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu c\u00fcr t\u0259dqiqatlar yaln\u0131z elmi bax\u0131mdan maraql\u0131 deyil, h\u0259m d\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik t\u0259dbirl\u0259rinin planla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yati \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<div class=\"pdfprnt-buttons pdfprnt-buttons-post pdfprnt-bottom-right\"><a href=\"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fposts%2F1726&print=pdf\" class=\"pdfprnt-button pdfprnt-button-pdf\" target=\"_blank\" ><\/a><a href=\"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fposts%2F1726&print=print\" class=\"pdfprnt-button pdfprnt-button-print\" target=\"_blank\" ><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/pedaqoq.az\/wp-content\/plugins\/pdf-print\/images\/print.png\" alt=\"image_print\" title=\"\u041f\u0435\u0447\u0430\u0442\u044c \u043a\u043e\u043d\u0442\u0435\u043d\u0442\u0430\" \/><\/a><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Aliml\u0259r Atlantik okean\u0131n\u0131n d\u0259rinlikl\u0259rind\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 z\u0259lz\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 sunamil\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259c\u0259k yeni tektonik q\u0131r\u0131lma<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1727,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-1726","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-in"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1726","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1726"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1726\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1729,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1726\/revisions\/1729"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1727"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1726"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1726"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1726"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}