{"id":1187,"date":"2014-07-23T12:25:00","date_gmt":"2014-07-23T07:25:00","guid":{"rendered":"https:\/\/pedaqoq.az\/?p=1187"},"modified":"2025-01-18T00:44:54","modified_gmt":"2025-01-17T20:44:54","slug":"ulu-onder-azerbaycan-multikulturalizminin-siyasi-banisidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pedaqoq.az\/?p=1187","title":{"rendered":"ULU \u00d6ND\u018fR AZ\u018fRBAYCAN MULT\u0130KULTURAL\u0130ZM\u0130N\u0130N S\u0130YAS\u0130 BAN\u0130S\u0130D\u0130R"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-media-text is-stacked-on-mobile\" style=\"grid-template-columns:15% auto\"><figure class=\"wp-block-media-text__media\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"880\" height=\"880\" src=\"https:\/\/pedaqoq.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Kamal_Abdulla.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-1178 size-full\" srcset=\"https:\/\/pedaqoq.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Kamal_Abdulla.png 880w, https:\/\/pedaqoq.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Kamal_Abdulla-300x300.png 300w, https:\/\/pedaqoq.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Kamal_Abdulla-150x150.png 150w, https:\/\/pedaqoq.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Kamal_Abdulla-768x768.png 768w, https:\/\/pedaqoq.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Kamal_Abdulla-120x120.png 120w, https:\/\/pedaqoq.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Kamal_Abdulla-50x50.png 50w\" sizes=\"auto, (max-width: 880px) 100vw, 880px\" \/><\/figure><div class=\"wp-block-media-text__content\">\n<p><strong>Kamal Abdulla<br><\/strong>Filologiya elml\u0259ri doktoru, professor, xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131, \u0259m\u0259kdar elm xadimi, AMEA-n\u0131n h\u0259qiqi \u00fczv\u00fc, I d\u0259r\u0259c\u0259li d\u00f6vl\u0259t m\u00fc\u015faviri, Az\u0259rbaycan Dill\u0259r Universitetinin rektoru<\/p>\n\n\n\n<a href=\"https:\/\/doi.org\/10.5281\/zenodo.14680941\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/zenodo.org\/badge\/DOI\/10.5281\/zenodo.14680941.svg\" alt=\"DOI\"><\/a>\n\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<p>Multikulturalizm Az\u0259rbaycanda \u0259srl\u0259rd\u0259n b\u0259ri formala\u015fan, eyni za\u00adman\u00adda ictimai-b\u0259dii, psixoloji-m\u0259n\u0259vi m\u00fcst\u0259vid\u0259n k\u0259nara \u00e7\u0131xmayan d\u0259\u00ady\u0259r\u00adl\u0259r toplusu kimi, x\u00fcsusil\u0259 sovet ideologiyas\u0131n\u0131n h\u00f6kmranl\u0131q etdiyi ill\u0259rd\u0259 kifa\u00ady\u0259t q\u0259d\u0259r sistemsiz v\u0259 spontan mahiyy\u0259t\u0259 malik idi. Onun sanki b\u00fct\u00fcn vacib \u00f6z\u0259llikl\u0259ri m\u00f6vcud idi. Tolerantl\u0131q v\u0259 m\u0259n\u0259vi potensial, dini loyall\u0131q v\u0259 milli \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsusluq, psixoloji s\u0259bat v\u0259 b\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 a\u00e7\u0131ql\u0131q Az\u0259r\u00adbay\u00adcan insan\u0131n\u0131 multikultural bir rejimin i\u00e7in\u0259 salma\u011fa haz\u0131r idi. Bu v\u0259 bu kimi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi-b\u0259dii d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 m\u00fcst\u0259visind\u0259 h\u0259m tari\u00adx\u0259n, h\u0259m d\u0259 bu g\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r g\u00f6r\u00fcml\u00fc v\u0259 t\u0259siredicidir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cKitabi-D\u0259d\u0259 Qorqud\u201d dastan\u0131ndan, \u015fifahi v\u0259 yaz\u0131l\u0131 \u0259d\u0259\u00adbiy\u00adya\u00adt\u0131\u00adm\u0131z\u00addan ke\u00e7\u0259n bariz n\u00fcmun\u0259l\u0259r uzaq ke\u00e7mi\u015fd\u0259n bug\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259d\u0259k multi\u00adkul\u00adtu\u00adral \u0259n\u0259\u00adn\u0259l\u0259rin m\u00f6vcudlu\u011funu a\u015fkar \u015f\u0259kild\u0259 s\u00fcbut edir. Bunun fonunda m\u00fca\u00adsir d\u00f6vr\u00add\u0259 h\u0259llini tapas\u0131 yaln\u0131z bir \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 qal\u0131rd\u0131: h\u00fcquqi v\u0259 siyasi m\u00fcs\u00ad\u00adt\u0259\u00advi\u00add\u0259 multikulturalizmin yerini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k. V\u0259 bunu ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev etdi. O, Az\u0259rbaycan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k u\u011furlu inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259qiq ideo\u00adloji h\u0259\u00add\u0259f se\u00e7di v\u0259 \u00f6z uzaqg\u00f6r\u0259n, m\u00fcdrik siyas\u0259ti il\u0259 \u0259srl\u0259r boyu for\u00adma\u00adla\u015f\u00adm\u0131\u015f \u00e7ox\u00adm\u0259d\u0259niyy\u0259tlilik \u0259n\u0259n\u0259sini inki\u015faf etdir\u0259r\u0259k onu keyfiyy\u0259tc\u0259 yeni m\u0259r\u00ad\u00adh\u0259\u00adl\u0259\u00ady\u0259 qald\u0131rd\u0131. Bu m\u0259rh\u0259l\u0259 siyasi m\u0259rh\u0259l\u0259 idi. \u018fslind\u0259, ulu \u00f6nd\u0259r Az\u0259r\u00ad\u00adbay\u00adcan multikulturalizminin siyasi banisi oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev bununla ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 multikulturalizm siya\u00adsi modelinin assimilyasiya v\u0259 izolyasiya kimi dig\u0259r m\u00fcmk\u00fcn siyasi mo\u00addel\u00adl\u0259r\u00add\u0259n \u00fcst\u00fcn oldu\u011funu b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya n\u00fcmayi\u015f etdirdi. \u201cAz\u0259rbaycan \u0259ha\u00adli\u00adsi\u00adnin \u00e7oxmilli t\u0259rkibi bizim s\u0259rv\u0259timizdir, \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcm\u00fczd\u00fcr. Biz bunu qiy\u00adm\u0259\u00adtl\u0259ndiririk v\u0259 qoruyub saxlayaca\u011f\u0131q\u201d dey\u0259n ulu \u00f6nd\u0259r b\u00fct\u00fcn sonrak\u0131 siyas\u0131 f\u0259aliyy\u0259tini bu s\u0259rv\u0259tin \u0259b\u0259di olmas\u0131 istiqam\u0259tin\u0259 y\u00f6n\u0259ltdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n multikultural \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n qorun\u00adma\u00ads\u0131 i\u015find\u0259 \u0259n vacib olan\u0131 \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 g\u00f6s\u00adt\u0259\u00adri\u015fi il\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259nin h\u00fcquqi s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycan Res\u00adpub\u00adli\u00adka\u00ads\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131nda \u0259ks olunmas\u0131d\u0131r. Bel\u0259 ki, multikulturalizm siya\u00ads\u0259\u00adtinin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil ed\u0259n tolerantl\u0131q (d\u00f6z\u00fcml\u00fcl\u00fck) prinsipi Az\u0259rbaycan Res\u00adpublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131n\u0131n bir s\u0131ra madd\u0259l\u0259rind\u0259 ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sbit edil\u00admi\u015f\u00addir. Bununla ba\u011fl\u0131 \u201cB\u0259rab\u0259rlik h\u00fcququ\u201d (madd\u0259 25, b\u0259nd 3), \u201cMilli m\u0259n\u00adsu\u00adbiyy\u0259t h\u00fcququ\u201d (madd\u0259 44, b\u0259ndl\u0259r 1, 2), \u201cAna dilind\u0259n istifad\u0259 h\u00fcqu\u00adqu\u201d (madd\u0259 45, b\u0259ndl\u0259r 1, 2) v\u0259 ba\u015fqa madd\u0259l\u0259ri g\u00f6st\u0259rm\u0259k m\u00fcm\u00adk\u00fcn\u00add\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Ulu \u00f6nd\u0259r haql\u0131 olaraq multikulturalizm siyas\u0259tini \u00f6lk\u0259nin demo\u00adkra\u00adtik inki\u015faf\u0131n\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259si hesab edirdi. O, Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 ya\u00ad\u015fa\u00adyan milli azl\u0131qlar\u0131n h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n etnik-m\u0259d\u0259ni, dini d\u0259y\u0259rl\u0259rinin qorunmas\u0131n\u0131 demokratiyan\u0131n m\u00fch\u00fcm prinsipi olan \u0259sas insan h\u00fc\u00adquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131 kontekstind\u0259 g\u00f6r\u00fcrd\u00fc. Ulu \u00f6nd\u0259rin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259, n\u0259\u00adha\u00ady\u0259t ki, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan demokratik inki\u015faf yoluna \u00e7\u0131xm\u0131\u015f Az\u0259rbaycan Res\u00adpublikas\u0131, onun qeyd etdiyi kimi, \u201cdinind\u0259n, dilind\u0259n, irqind\u0259n as\u0131l\u0131 olma\u00ad\u00adyaraq Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00fct\u00fcn v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131n eyni h\u00fcquqlara malik\u201d olma\u00ad\u00adlar\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259li idi.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259bii olaraq, ulu \u00f6nd\u0259r etnik mill\u0259t\u00e7iliy\u0259 alternativ kimi b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 Az\u0259r\u00adbaycan xalq\u0131n\u0131n v\u0259 c\u0259miyy\u0259tinin, eyni zamanda Az\u0259rbaycan d\u00f6v\u00adl\u0259t\u00ad\u00e7i\u00adli\u00adyi\u00adnin y\u00fcks\u0259li\u015fini \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259n v\u0259 multikulturalizmin \u0259sas m\u0259n\u0259vi bazas\u0131 olan az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q prinsipini milli ideologiya kimi ir\u0259li s\u00fcrd\u00fc. O qeyd etdi ki, etnik mill\u0259t\u00e7ilik, n\u0259hay\u0259t etibaril\u0259, etnik separatizm\u0259, xalqlar ara\u00ads\u0131n\u00adda m\u00fc\u00adna\u00adqi\u00ad\u015f\u0259y\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. Az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131 is\u0259 dinind\u0259n, dilin\u00add\u0259n, ir\u00adqin\u00add\u0259n as\u0131l\u0131 olmadan \u00f6lk\u0259d\u0259 ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 bir\u00adl\u0259\u015f\u00addi\u00adrir. Ulu \u00f6n\u00add\u0259\u00adrin dediyi kimi, h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259, \u201cAz\u0259rbaycan onun \u0259razisind\u0259 ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn mill\u0259t v\u0259 xalqlar\u0131n \u00fcmumi v\u0259t\u0259nidir. \u018frazimizd\u0259 ya\u015fayan az\u0259r\u00adbaycanl\u0131 da, l\u0259z\u00adgi d\u0259, avar da, k\u00fcrd d\u0259, tal\u0131\u015f da, udin d\u0259, kum\u0131k da, ba\u015f\u00adqa\u00ads\u0131 da \u2013 b\u00fc\u00adt\u00fcn\u00adl\u00fck\u00ad\u00add\u0259 ham\u0131s\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131d\u0131r\u201d. Bu s\u00f6zl\u0259r bu g\u00fcn d\u0259 son d\u0259r\u0259\u00adc\u0259 \u0259h\u00ad\u0259\u00admiy\u00ady\u0259t\u00adli\u00addir v\u0259 bel\u0259 bir ayd\u0131n siyasi h\u0259qiq\u0259ti aktualla\u015fd\u0131r\u0131r: biz, y\u0259ni Az\u0259rbaycanda ya\u00ad\u00ad\u015fayan b\u00fct\u00fcn xalqlar m\u0259hz bir yerd\u0259, m\u0259hz az\u0259r\u00adbay\u00adcan\u00adl\u0131 olaraq d\u00fcnya \u00fc\u00e7\u00fcn maraq k\u0259sb ed\u0259 bil\u0259rik. Biz ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda he\u00e7 kim \u00fc\u00e7\u00fcn maraql\u0131 deyi\u00adlik!<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda \u00f6lk\u0259mizd\u0259 Az\u0259r\u00adbay\u00adcan xalq\u0131n\u0131n multikultural \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin qorunmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf etdi\u00adril\u00adm\u0259\u00adsi sah\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n siyasi istiqam\u0259t yeni m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 onun layiqli da\u00advam\u00e7\u0131s\u0131 Prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n u\u011furla inki\u015faf etd\u00adi\u00adrilir. Mul\u00adti\u00ad\u00adkulturalizmi Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259ti, xalq\u0131m\u0131\u00adz\u0131n h\u0259\u00adyat t\u0259rzi kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndir\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyev bu siyas\u0259tin h\u0259yata ke\u00ad\u00e7i\u00adrilm\u0259sind\u0259 BMT, AT\u018fT, Avropa \u015euras\u0131, Avropa \u0130ttifaq\u0131, \u0130slam \u018fm\u0259k\u00adda\u015f\u00adl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131 v\u0259 dig\u0259r n\u00fcfuzlu beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa x\u00fcsusi \u00f6n\u0259m verir. O, daima \u00f6lk\u0259mizin bu t\u0259\u015fkilatlar t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edil\u0259n milli azl\u0131q\u00adlar\u0131n h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 konvensiyalara qo\u00ad\u015ful\u00ad\u00admas\u0131n\u0131n vacibliyini qeyd edir. M\u0259hz bu siyasi x\u0259ttin n\u0259tic\u0259si kimi Az\u0259r\u00adbay\u00adcan Prezidentinin g\u00f6st\u0259ri\u015fi il\u0259 \u00f6lk\u0259mizin 26 noyabr 2009-cu il tarixli qa\u00adnun\u00adla \u201cM\u0259d\u0259ni \u00f6z\u00fcn\u00fcifad\u0259 formalar\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lifliyinin qorunmas\u0131 v\u0259 t\u0259\u015f\u00advi\u00adqin\u0259 dair\u201d UNESCO Konvensiyas\u0131na qo\u015fulmas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259n\u0259vi-siyasi y\u00fcks\u0259li\u015find\u0259 son d\u0259r\u0259c\u0259 vacib m\u0259qam\u00adlar\u00addan biri is\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 i\u015ftirak\u0131 il\u0259 2011-ci ild\u0259n b\u0259ri m\u00fct\u0259madi olaraq Bak\u0131da Beyn\u0259lxalq Humanitar Forumun ke\u00ad\u00e7i\u00adril\u00adm\u0259\u00adsi\u00addir. Art\u0131q \u0259n\u0259n\u0259y\u0259 \u00e7evrilmi\u015f bu forumun son a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 zaman\u0131 etdiyi \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda Prezident \u0130lham \u018fliyev multikulturalizmi \u201calternativi olmayan, g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u00ad\u015faf \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n m\u0259qbul variant\u201d kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259kl\u0259 t\u0259kc\u0259 Az\u0259r\u00adbay\u00adcan\u00adda deyil, m\u00fcasir d\u00fcnyada multikulturalizm meyill\u0259rinin g\u00fccl\u0259n\u00addi\u00adril\u00adm\u0259\u00adsi\u00adnin vacibliyini x\u00fcsusi olaraq qeyd etmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259 bir siyasi kontekstd\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev 28 fevral 2014-c\u00fc il tarixli s\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n mill\u0259tl\u0259raras\u0131, multi\u00adkul\u00ad\u00ad\u00adturalizm v\u0259 dini m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 d\u00f6vl\u0259t m\u00fc\u015favirinin xidm\u0259tini yarat\u00add\u0131. Bu g\u00fcn bu xidm\u0259t \u00f6lk\u0259nin ideoloji h\u0259yat\u0131n\u0131n \u00f6n\u0259mli istiqam\u0259tl\u0259rini \u0259la\u00adq\u0259\u00adli \u015f\u0259\u00adkil\u00add\u0259 \u00f6yr\u0259n\u0259n, obyektiv s\u0259b\u0259bd\u0259n \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259r\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n bo\u015f\u00adluq\u00adla\u00adr\u0131n dol\u00addu\u00adrul\u00admas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n vacib bir orqan kimi f\u0259aliyy\u0259tini qurmaq\u00addad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin multikulturalizm siyas\u0259tinin n\u00f6vb\u0259ti \u0259h\u0259\u00admiy\u00ady\u0259tli add\u0131m\u0131 Bak\u0131 Beyn\u0259lxalq Multikulturalizm M\u0259rk\u0259zinin yara\u00add\u0131l\u00adma-s\u0131\u00adna dair 15 may 2014-c\u00fc il tarixind\u0259 imzalad\u0131\u011f\u0131 f\u0259rman oldu. Bu m\u0259rk\u0259zin yara\u00add\u0131lmas\u0131n\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259di \u00f6lk\u0259mizd\u0259 \u0259srl\u0259r boyu formala\u015fm\u0131\u015f tole\u00adrant\u00adl\u0131\u00ad\u011f\u0131n, etnik-m\u0259d\u0259ni, dini m\u00fcxt\u0259lifliyin qorunmas\u0131n\u0131 v\u0259 \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259nm\u0259sini t\u0259min et\u00adm\u0259k, habel\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 d\u00fcnyada multikulturalizm m\u0259rk\u0259zi kimi tan\u0131t\u00admaq v\u0259 m\u00f6vcud multikultural modell\u0259rini t\u0259dqiq v\u0259 t\u0259\u015fviq et\u00adm\u0259k\u00addir. D\u00fcn\u00adya\u00adn\u0131n multikulturalizm sah\u0259sind\u0259 apar\u0131c\u0131 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rinin, g\u00f6r\u00adk\u0259m\u00adli icti\u00admai v\u0259 siyasi xadiml\u0259rinin Bak\u0131da beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 bel\u0259 bir m\u0259r\u00adk\u0259zin a\u00e7\u0131l\u00admas\u0131n\u0131 son d\u0259r\u0259c\u0259 t\u0259bii v\u0259 i\u015fg\u00fczar \u015f\u0259kild\u0259 q\u0259bul etm\u0259l\u0259ri m\u0259hz Az\u0259r\u00adbay\u00adcan\u0131n bu g\u00fcn d\u00fcnya multikulturalizminin m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7ev\u00adril\u00adm\u0259\u00adsi real\u00adl\u0131\u00ad\u011f\u0131\u00adn\u0131 ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycanda multikulturalizm sah\u0259sind\u0259 bir-birini ta\u00admam\u00adla\u00adyan, sistemli xarakter da\u015f\u0131yan siyasi irad\u0259 v\u0259 onun ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fm\u0259si proq\u00adra\u00adm\u0131 u\u011furla h\u0259yata ke\u00e7irilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin multikulturalizm\u0259, tolerantl\u0131\u011fa verdiyi siya\u00adsi d\u0259y\u0259rin d\u00fcnya miqyas\u0131nda real elmi, m\u0259d\u0259ni, sosial m\u00fcst\u0259vil\u0259r\u0259 k\u00f6\u00ad\u00e7\u00fc\u00adr\u00fcl\u00adm\u0259\u00adsi i\u015find\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun b\u00f6y\u00fck xidm\u0259tl\u0259ri dan\u0131lmazd\u0131r. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan multikultural \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin qorunub saxlanmas\u0131, t\u0259bli\u011fi il\u0259 ba\u011f\u00adl\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyev Fondu olduqca \u0259h\u0259miyy\u0259tli, m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m layih\u0259l\u0259r h\u0259\u00adya\u00adta ke\u00e7irir. Bu layih\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycan multikulturalizminin bir \u00f6lk\u0259 \u00e7\u0259r\u00ad\u00e7i\u00adv\u0259\u00adsin\u00add\u0259 qapal\u0131 inki\u015faf\u0131n\u0131 deyil, d\u00fcnya \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 dinl\u0259rin v\u0259 m\u0259d\u0259\u00adniy\u00ady\u0259t\u00adl\u0259\u00adrin m\u00fcxt\u0259liflikl\u0259ri rejimind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259sini realla\u015fd\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Fondun d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f, sistemli f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 multikulturalizmin m\u00fc\u00adh\u00fcm aspektl\u0259rind\u0259n biri olan m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259raras\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259rin m\u00f6h\u00adk\u0259m\u00adl\u0259n\u00adm\u0259si istiqam\u0259ti x\u00fcsusi yer tutur. Fondun prezidenti, UNESCO v\u0259 ISESCO-nun xo\u015fm\u0259raml\u0131 s\u0259firi, Milli M\u0259clisin deputat\u0131 Mehriban xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n t\u0259\u015f\u0259b\u00adb\u00fcs\u00fc il\u0259 ke\u00e7iril\u0259n \u201cM\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259raras\u0131 dialoqda qad\u0131nlar\u0131n rolunun geni\u015f\u00ad\u00adl\u0259ndirilm\u0259si\u201d, \u201cQloballa\u015fma \u015f\u0259raitind\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rin rolu\u201d, \u201c\u00c7ox\u00adm\u0259\u00add\u0259niyy\u0259tli d\u00fcnyada s\u00fclh \u015f\u0259raitind\u0259 birg\u0259 ya\u015fama\u201d, \u201cAz\u0259rbaycan \u2013 tole\u00adrant\u00adl\u0131q m\u0259kan\u0131\u201d layih\u0259l\u0259rini x\u00fcsusi qeyd etm\u0259k olar. T\u0259r\u0259qqip\u0259rv\u0259r d\u00fcnya icti\u00admaiyy\u0259ti, g\u00f6rk\u0259mli \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r v\u0259 s\u0131radan insanlar bu q\u0259bild\u0259n olan t\u0259d\u00adbirl\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259sini, orada m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259raras\u0131 dialoqun inki\u015faf\u0131na h\u0259sr olun\u00admu\u015f m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin m\u00fczakir\u0259 olunmas\u0131n\u0131 v\u0259 \u0259n \u0259sas\u0131, ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirilm\u0259sini b\u00f6y\u00fck r\u0259\u011fb\u0259tl\u0259 qar\u015f\u0131lay\u0131r. M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u00fcn multikulturalizm siyas\u0259ti v\u0259 bu sah\u0259d\u0259 \u0259ld\u0259 etdiyi nailiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n bu sah\u0259d\u0259 tari\u00ad\u00adx\u0259n \u00f6z z\u0259ngin t\u0259cr\u00fcb\u0259si il\u0259 tan\u0131nan Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 n\u00fcmun\u0259 olma\u00adq\u00adda\u00add\u0131r. M\u0259\u00adlum oldu\u011fu kimi, bir s\u0131ra Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259ri, o c\u00fcml\u0259d\u0259n B\u00f6y\u00fck Bri\u00adta\u00adni\u00adya, Fransa, Almaniya uzun ill\u0259r apard\u0131qlar\u0131 multikulturalizm siyas\u0259tind\u0259n bu g\u00fcn r\u0259smi \u015f\u0259kild\u0259 imtina edirl\u0259r.\u0130mtinan\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bini \u00fcmumi \u015f\u0259kild\u0259 B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n Ba\u015f naziri Devid Kemeron 5 fevral 2011-ci il tarixind\u0259 M\u00fcn\u00adhend\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u00fczr\u0259 ke\u00e7iril\u0259n konfransdak\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda B\u00f6y\u00fck Brita\u00adni\u00adyada m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015f \u0259cn\u0259bil\u0259rin ya\u015fad\u0131qlar\u0131 c\u0259miyy\u0259t\u0259 inteqrasiya etm\u0259k ist\u00ad\u0259\u00adm\u0259m\u0259l\u0259ri il\u0259 izah etmi\u015fdir. B\u0259lk\u0259 d\u0259, v\u0259 \u00e7ox g\u00fcman ki, bu, siyasi b\u0259ha\u00adn\u0259\u00addir. B\u0259lk\u0259 d\u0259, \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 iflasa u\u011frayan multikulturalizm siyas\u0259t\u00e7il\u0259rinin \u00f6z\u00adl\u0259\u00adrin\u0259 b\u0259ra\u0259t qazand\u0131rmaq c\u0259hdidir. V\u0259 bunun fonunda t\u0259zah\u00fcr ed\u0259n, inki\u00ad\u015faf\u00adda olan multukulturalizmin Az\u0259rbaycan t\u0259cr\u00fcb\u0259sinin b\u00fct\u00fcn d\u00fcn\u00adya\u00adya siya\u00adsi c\u0259sar\u0259tl\u0259 n\u00fcmayi\u015fi ona g\u0259tirib \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131r ki, bu g\u00fcn art\u0131q Yer k\u00fc\u00adr\u0259si\u00adnin h\u0259r yerind\u0259 \u0259dal\u0259tsev\u0259r insanlar \u00f6lk\u0259mizi sars\u0131lmaz multikultural d\u00f6v\u00adl\u0259t imici \u0259ld\u0259 etmi\u015f m\u0259rk\u0259z kimi tan\u0131y\u0131r. Q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 dem\u0259k olar ki, Az\u0259r\u00adbay\u00adcan multikulturalizmi \u00f6lk\u0259mizin siyasi simas\u0131n\u0131n \u0259sas cizgil\u0259rind\u0259n biri\u00adn\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan multikulturalizminin siyasi banisinin arzu\u00adla\u00adr\u0131n\u00addan biri d\u0259 el\u0259 bu idi.<\/p>\n<div class=\"pdfprnt-buttons pdfprnt-buttons-post pdfprnt-bottom-right\"><a href=\"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fposts%2F1187&amp;print=pdf\" class=\"pdfprnt-button pdfprnt-button-pdf\" target=\"_blank\"><\/a><a href=\"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fposts%2F1187&amp;print=print\" class=\"pdfprnt-button pdfprnt-button-print\" target=\"_blank\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/pedaqoq.az\/wp-content\/plugins\/pdf-print\/images\/print.png\" alt=\"image_print\" title=\"\u041f\u0435\u0447\u0430\u0442\u044c \u043a\u043e\u043d\u0442\u0435\u043d\u0442\u0430\" \/><\/a><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kamal AbdullaFilologiya elml\u0259ri doktoru, professor, xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131, \u0259m\u0259kdar elm xadimi, AMEA-n\u0131n h\u0259qiqi \u00fczv\u00fc, I d\u0259r\u0259c\u0259li<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1188,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[42,27,25],"tags":[],"class_list":["post-1187","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kamal-abdulla","category-pr","category-rek"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1187","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1187"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1187\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1474,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1187\/revisions\/1474"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1188"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1187"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1187"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1187"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}