{"id":1181,"date":"2012-05-23T10:53:00","date_gmt":"2012-05-23T05:53:00","guid":{"rendered":"https:\/\/pedaqoq.az\/?p=1181"},"modified":"2024-10-05T12:10:36","modified_gmt":"2024-10-05T08:10:36","slug":"azerbaycan-dilinin-qorunmasinda-informasiya-kommunikasiya-texnologiyalarindan-genis-istifade-olunmalidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pedaqoq.az\/?p=1181","title":{"rendered":"&#171;AZ\u018fRBAYCAN D\u0130L\u0130N\u0130N QORUNMASINDA \u0130NFORMAS\u0130YA-KOMMUN\u0130KAS\u0130YA TEXNOLOG\u0130YALARINDAN GEN\u0130\u015e \u0130ST\u0130FAD\u018f OLUNMALIDIR&#187;"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-media-text is-stacked-on-mobile\" style=\"grid-template-columns:15% auto\"><figure class=\"wp-block-media-text__media\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"880\" height=\"880\" src=\"https:\/\/pedaqoq.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Kamal_Abdulla.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-1178 size-full\" srcset=\"https:\/\/pedaqoq.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Kamal_Abdulla.png 880w, https:\/\/pedaqoq.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Kamal_Abdulla-300x300.png 300w, https:\/\/pedaqoq.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Kamal_Abdulla-150x150.png 150w, https:\/\/pedaqoq.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Kamal_Abdulla-768x768.png 768w, https:\/\/pedaqoq.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Kamal_Abdulla-120x120.png 120w, https:\/\/pedaqoq.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Kamal_Abdulla-50x50.png 50w\" sizes=\"auto, (max-width: 880px) 100vw, 880px\" \/><\/figure><div class=\"wp-block-media-text__content\">\n<p><strong>Kamal Abdulla<br><\/strong>Filologiya elml\u0259ri doktoru, professor, xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131, \u0259m\u0259kdar elm xadimi, AMEA-n\u0131n h\u0259qiqi \u00fczv\u00fc, I d\u0259r\u0259c\u0259li d\u00f6vl\u0259t m\u00fc\u015faviri, Bak\u0131 Slavyan Universitetinin rektoru<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<p><em>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev 2012-ci il ma\u00ady\u0131n 23-d\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan dilinin qloballa\u015fma \u015f\u0259raitind\u0259 zaman\u0131n t\u0259\u00adl\u0259b\u00adl\u0259\u00adri\u00adn\u0259 uy\u011fun istifad\u0259sin\u0259 ve \u00f6lk\u0259d\u0259 dil\u00e7iliyin inki\u015faf\u0131na dair D\u00f6vl\u0259t Proq\u00adra\u00adm\u0131 haqq\u0131nda\u201d s\u0259r\u0259ncam imzalay\u0131b. D\u00f6vl\u0259t proqram\u0131n\u0131 haz\u0131rlayan i\u015f\u00e7i qru\u00adpu art\u0131q t\u0259dbirl\u0259r plan\u0131n\u0131 yekunla\u015fd\u0131raraq onu m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r\u0259 t\u0259qdim edib. G\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n m\u00fcx\u00adbir \u00fczv\u00fc, Slavyan Universitetinin rektoru Kamal Abdulla \u201cRabit\u0259 d\u00fcn\u00adyas\u0131\u201dna ekskl\u00fcziv m\u00fcsahib\u0259 verib.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u2013 C\u0259nab Prezident \u0130lham \u018fliyevin \u201cAz\u0259rbaycan dilinin qloballa\u015fma \u015f\u0259raitind\u0259 zaman\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun istifad\u0259sin\u0259 v\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 dil\u00e7iliyin inki\u015faf\u0131na dair \u201cD\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131\u201d (DP) haqq\u0131nda imzalad\u0131\u011f\u0131 s\u0259r\u0259ncama uy\u011fun olaraq g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259ri nec\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirirsiniz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 \u018flb\u0259tt\u0259 ki, \u00f6lk\u0259 Prezidentinin m\u0259lum s\u0259r\u0259ncam\u0131n\u0131 qiy\u00adm\u0259t\u00adl\u0259n\u00addir\u00adm\u0259\u00adm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Bu, \u00e7ox ciddi, g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 hesablanm\u0131\u015f, strateji \u0259h\u0259\u00admiy\u00ady\u0259t\u00adli bir s\u0259r\u0259ncamd\u0131r v\u0259 Az\u0259rbaycan dilinin uzun ill\u0259r i\u015fl\u0259nm\u0259 me\u00adxa\u00adniz\u00admi\u00adnin d\u0259qiql\u0259\u015fdirilm\u0259si, cilalanmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 bizim \u0259limiz\u0259 g\u00f6z\u0259l imkanlar ve\u00adrir. Biz d\u0259 bu s\u0259n\u0259d\u0259 uy\u011fun olaraq ondan ir\u0259li g\u0259l\u0259n v\u0259zif\u0259l\u0259ri d\u00f6vl\u0259t proq\u00adra\u00adm\u0131 layih\u0259sind\u0259 birl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131q v\u0259 Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Aka\u00adde\u00admi\u00adyas\u0131n\u0131n (AMEA) R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 \u0130\u015f\u00e7i Qrupu yarand\u0131. \u0130\u015f\u00e7i Qru\u00adpu h\u0259min siyasi s\u0259n\u0259din d\u00f6vl\u0259t proqram\u0131 m\u00fcst\u0259visin\u0259 layih\u0259 \u015f\u0259klind\u0259 ke\u00ad\u00e7irilm\u0259sini realla\u015fd\u0131rd\u0131. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu i\u015fl\u0259r \u0130\u015f\u00e7i Qrupuna da, Az\u0259r\u00adbay\u00adca\u00adn\u0131n g\u00f6rk\u0259mli dil\u00e7i aliml\u0259rin\u0259, \u0259laq\u0259dar qurumlara, Rabit\u0259 v\u0259 \u0130nformasiya Tex\u00adnologiyalar\u0131, T\u0259hsil, M\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 Turizm, \u018fdliyy\u0259 nazirlikl\u0259rinin n\u00fcma\u00ad\u00ady\u0259nd\u0259l\u0259rin\u0259 d\u0259 burada i\u015ftirak etdikl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcm\u00fc bildirir\u0259m.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u2013 Dilimizin qorunmas\u0131nda dil\u00e7i aliml\u0259rin m\u00fcasir informasiya-kom\u00admu\u00adnikasiya texnologiyalar\u0131n\u0131n imkanlar\u0131ndan geni\u015f istifad\u0259sinin vacib\u00adliyini \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259kmisiniz. Sizc\u0259, ondan nec\u0259 v\u0259 hans\u0131 \u015f\u0259raitd\u0259 istifad\u0259 olun\u00adma\u00adl\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 Bu layih\u0259d\u0259 dilimizin qorunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 informasiya-kom\u00admu\u00adni\u00adka\u00adsi\u00adya texnologiyalar\u0131ndan geni\u015f istifad\u0259 \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259kilib. Bilirsinizmi, bu layih\u0259 biz\u0259 Az\u0259rbaycan dilinin \u0259n m\u00fcxt\u0259lif sferalarda, \u0259n m\u00fcxt\u0259lif v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259 v\u0259 hallarda i\u015fl\u0259nm\u0259sinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sini v\u0259 qorunmas\u0131 imkan\u0131n\u0131 verir. Biz bu mexanizmi i\u015fl\u0259yib haz\u0131rlamal\u0131y\u0131q. Nec\u0259 ed\u0259k ki, sabah Az\u0259r\u00adbay\u00adcan dilinin bu v\u0259 ya ba\u015fqa hala d\u00fc\u015fm\u0259si ayr\u0131-ayr\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259n, ayr\u0131-ayr\u0131 qurumlardan, ayr\u0131-ayr\u0131 k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rind\u0259n as\u0131l\u0131 olmas\u0131n. Bu, bir mexanizml\u0259 t\u0259nziml\u0259nsin v\u0259 bu mexanizml\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131 layih\u0259d\u0259 n\u0259\u00adz\u0259rd\u0259 tutulub v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, burada informasiya-kommunikasiya tex\u00adno\u00adlo\u00adgi\u00adyalar\u0131n\u0131n (\u0130KT) imkanlar\u0131ndan da geni\u015f istifad\u0259 qar\u015f\u0131ya m\u0259qs\u0259d kimi qo\u00adyu\u00adlub. Dilin qorunmas\u0131nda \u0130KT-d\u0259n istifad\u0259 \u0259n m\u00fcxt\u0259lif istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 d\u0259 ola bil\u0259r. Bu, elmi v\u0259 t\u0259dris istiqam\u0259tind\u0259 d\u0259 ola bil\u0259r. Az\u0259rbaycan dili il\u0259 ba\u011fl\u0131 normativ s\u0259n\u0259dl\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131nda da \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u2013 Sizc\u0259, informasiya-kommunikasiya<\/strong><strong> texnologiyalar\u0131n\u0131n s\u00fcr\u0259tli inki\u00ad\u015faf\u0131 sah\u0259sind\u0259 dilimiz\u0259 g\u0259l\u0259n al\u0131nma s\u00f6zl\u0259rin ekvivalenti axtar\u0131l\u0131b tap\u0131l\u00admal\u0131d\u0131r? Yoxsa onlar al\u0131nma s\u00f6zl\u0259r kimi i\u015fl\u0259nilm\u0259lidir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 Bu, \u00e7ox h\u0259ssas v\u0259 inc\u0259 bir m\u0259s\u0259l\u0259dir. Bilirsiniz, dilimiz\u0259 g\u0259l\u0259n al\u0131nma s\u00f6zl\u0259rin h\u0259r birinin ekvivalentini axtarsaq, onda el\u0259 g\u00fcman edir\u0259m ki, bunun effekti olmaz. \u00c7\u00fcnki al\u0131nma s\u00f6zl\u0259r elmi anlay\u0131\u015fla v\u0259 ya h\u0259r hans\u0131 elmi layih\u0259 il\u0259 yaran\u0131r. \u018fg\u0259r h\u0259min elmi nailiyy\u0259tl\u0259r bizd\u0259 icad olun\u00adma\u00ady\u0131b\u00adsa v\u0259 onunla ba\u011fl\u0131 yaranan s\u00f6z\u00fcn qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 yoxdursa, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, onun Az\u0259r\u00adbay\u00adcanda bazas\u0131 da olmayacaq v\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r axtar\u0131rsan-axtar s\u00fcni, yapma qura\u00admalardan ba\u015fqa he\u00e7 n\u0259 d\u00fcz\u0259ltm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olmayacaq. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 b\u0259zi hallarda, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, bu s\u00f6zl\u0259ri oldu\u011fu kimi, saxlamaq laz\u0131md\u0131r. M\u0259hz bu s\u0259b\u0259bd\u0259ndir ki, h\u0259min s\u00f6zler terminl\u0259r adlan\u0131r. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, ter\u00admin\u00adl\u0259\u00adrin dilin z\u0259ifl\u0259m\u0259sind\u0259 v\u0259 ya qorunmas\u0131nda he\u00e7 bir rolu yoxdur. Terminl\u0259r k\u00f6\u00ad\u00e7\u0259ri qu\u015flar kimidir. Bu g\u00fcn bu dild\u0259dir, sabah is\u0259 ba\u015fqa dild\u0259dir. El\u0259 g\u00fc\u00adman edir\u0259m ki, onlar\u0131n t\u0259rc\u00fcm\u0259 edilm\u0259d\u0259n istifad\u0259 olunmas\u0131 dilin z\u0259n\u00adgin\u00adl\u0259\u015f\u00adm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131r. Bu istiqam\u0259td\u0259ki s\u00f6zl\u0259rin \u00e7oxalmas\u0131na \u015f\u0259rait yara\u00add\u0131r. Eyni zamanda \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, Az\u0259rbaycan dilinin d\u0259rinlikl\u0259rind\u0259n, m\u0259\u00adn\u0259\u00advi k\u00f6kl\u0259rind\u0259n d\u0259 imkan daxilind\u0259 istifad\u0259 etm\u0259yi bacarmal\u0131y\u0131q. Burada da dil\u00e7i aliml\u0259rin h\u0259min sah\u0259 \u00fczr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin birg\u0259, \u0259laq\u0259li f\u0259aliyy\u0259ti vacibdir. Bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r d\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub. El\u0259 g\u00fcman edir\u0259m ki, bu sualda m\u0259s\u0259l\u0259 olduqca vacibdir v\u0259 \u00e7ox praktik m\u0259s\u0259l\u0259dir. AMEA-n\u0131n Dil\u00e7ilik \u0130ns\u00adti\u00adtu\u00adtu yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u00f6z f\u0259aliyy\u0259tini praktik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259llin\u0259 y\u00f6n\u0259ld\u0259c\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u2013 Bir s\u0131ra al\u0131nma s\u00f6zl\u0259r K\u0130V-d\u0259 m\u00fcxt\u0259lif c\u00fcr yaz\u0131l\u0131r. Onlar\u0131n kon\u00adkret nec\u0259 yaz\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259zetl\u0259r\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 internet saytlar\u0131na x\u0259\u00adb\u0259r\u00addar\u00adl\u0131qlar edilm\u0259lidirmi? Nec\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u00fcz, s\u00f6zl\u0259rin orfoqrafiya l\u00fc\u011f\u0259\u00adti\u00adnin elektron versiyas\u0131 haz\u0131rlan\u0131b ictimaiyy\u0259t aras\u0131nda t\u0259bli\u011f olun\u00adma\u00adl\u0131\u00add\u0131r\u00adm\u0131 v\u0259 bu, dilimizin qorunmas\u0131na n\u0259 q\u0259d\u0259r k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r?<\/strong><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 Siz olduqca d\u00fcz buyurursunuz. Bel\u0259 bir elektron orfoqrafiya l\u00fc\u011f\u0259\u00adti\u00adnin haz\u0131rlanmas\u0131 Az\u0259rbaycan dilinin qorunmas\u0131na \u00e7ox b\u00f6y\u00fck k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r. Bu g\u00fcn ham\u0131 normativ, standart orfoqrafiya l\u00fc\u011f\u0259tinin olmamas\u0131ndan \u015fika\u00ady\u0259t\u00e7idir. Onun elektron versiyas\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 v\u0259 geni\u015f ictimaiyy\u0259t\u0259 \u00e7at\u00add\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif yollar\u0131 du\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcb tap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu, Az\u0259rbaycan dili portallar\u0131 vasit\u0259si il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259 bil\u0259r. Bunu da biz s\u00f6z\u00fcged\u0259n d\u00f6v\u00adl\u0259t proqram\u0131 layih\u0259sind\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutmu\u015fuq.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u2013 Televiziya v\u0259 q\u0259zetl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, internet saytlar\u0131nda da dilin qorun\u00admas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar monitorinql\u0259r ke\u00e7irilm\u0259lidirmi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 \u018flb\u0259tt\u0259, ke\u00e7irilm\u0259lidir. \u00c7\u00fcnki bu g\u00fcn h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131 internetsiz t\u0259\u00ads\u0259v\u00adv\u00fcr etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Az\u0259rbaycanda da informasiya-kommunikasiya tex\u00adnologiyalar\u0131 sah\u0259si s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf edir. B\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 internet\u0259 qo\u00ad\u015fu\u00adlan\u00adlar\u0131n say\u0131 g\u00fcn\u00fc-g\u00fcnd\u0259n art\u0131r. \u00dcst\u0259lik, internet portallar\u0131m\u0131z\u0131n da say\u0131 artmaqdad\u0131r. Bel\u0259 olduqda Az\u0259rbaycan dilinin t\u0259bli\u011find\u0259 v\u0259 qorunmas\u0131nda portallar\u0131n da \u00f6n\u0259mi ir\u0259li \u00e7\u0259kilm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p>Biz art\u0131q Dil\u00e7ilik \u0130nstitutunun struktur d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuluq. Onu zaman\u0131n, qloballa\u015fma d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00ad\u00e7ir\u00adm\u0259y\u0259 haz\u0131rla\u015f\u0131r\u0131q. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, orda Az\u0259rbaycan dili il\u0259 ba\u011fl\u0131 monitorinq qru\u00adpunun f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259si d\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub. Televiziya v\u0259 radio il\u0259 ba\u011fl\u0131 bel\u0259 bir sual da meydana \u00e7\u0131x\u0131r ki, buradak\u0131 apar\u0131c\u0131lar, el\u0259c\u0259 d\u0259 efir\u0259 \u00e7\u0131xan \u015f\u0259xsl\u0259r Az\u0259r\u00adbaycan dilinin pozulmas\u0131nda daha aktiv i\u015ftirak edirl\u0259r v\u0259 bu da c\u0259\u00admiy\u00ady\u0259t\u00add\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n t\u0259bii narahatl\u0131qlar yarad\u0131r. Bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri ara\u00addan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn AMEA-n\u0131n Dil\u00e7ilik \u0130nstitutunda efirl\u0259 birba\u015fa \u0259laq\u0259li olan insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi kurslar\u0131n t\u0259\u015fkil olunmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub. Tele\u00advi\u00adzi\u00adya ve radio \u015fir\u00adk\u0259tl\u0259ri laz\u0131m bildiyi \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n\u0131 h\u0259min kurslara g\u00f6n\u00add\u0259\u00adr\u0259\u00adc\u0259k. Kurslar prak\u00adtik olacaq. Lakin bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 b\u0259zil\u0259ri birt\u0259r\u0259fli v\u0259 qeyri-cid\u00addi \u015f\u0259kild\u0259 ya\u00adna\u00ad\u015f\u0131rlar. H\u0259tta televiziya ekspertl\u0259ri qeyd edirl\u0259r ki, bu c\u00fcr kurs\u00adlar m\u0259s\u0259l\u0259nin h\u0259lli yolu deyil. Bildirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, he\u00e7 kim tele\u00advi\u00adzi\u00adya v\u0259 radio dok\u00adtor\u00adla\u00adr\u0131\u00adn\u0131n yenid\u0259n haz\u0131rlanmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sini qar\u015f\u0131ya qoymur. Teleradio diktoru, \u0259lb\u0259t\u00adt\u0259 ki, t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan dili bilgisini n\u00fcmayi\u015f etdir\u00admir. O, m\u0259d\u0259ni s\u0259\u00adviy\u00ady\u0259\u00adsini, \u00fcmumi hadis\u0259l\u0259ri bilm\u0259sini, jurnalist v\u0259rdi\u015fini v\u0259 sair dig\u0259rl\u0259rini n\u00fc\u00adma\u00adyi\u015f etdirir. Onlarla da televiziya v\u0259 radio m\u00fc\u00adt\u0259\u00adx\u0259s\u00adsis\u00adl\u0259ri m\u0259\u015f\u011ful ola bil\u0259r\u00adl\u0259r v\u0259 olmal\u0131d\u0131rlar da. Lakin indiy\u0259 q\u0259d\u0259r olma\u00ady\u0131b\u00adlar. Biz is\u0259 apar\u0131c\u0131lar\u0131n t\u0259k\u00adc\u0259 dil m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 yard\u0131m \u0259limizi uzatmaq is\u00adt\u0259\u00ady\u0259n\u00add\u0259 d\u0259 bunu qeyri-ciddi sa\u00ady\u0131r\u00adlar. Biz yaln\u0131z apar\u0131c\u0131lar\u0131n dil q\u00fcsurlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u00adz\u0259lt\u00adm\u0259k ist\u0259yirik. Dig\u0259r q\u00fc\u00adsur\u00adlarla is\u0259 h\u0259min m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r \u00f6zl\u0259ri m\u0259\u015f\u011ful olsun\u00adlar.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u2013 Sizc\u0259, Az\u0259rbaycan dilinin kanonlar\u0131n\u0131 pozanlar c\u0259zaland\u0131r\u0131\u00adlma\u00adl\u0131\u00add\u0131r? \u018fg\u0259r c\u0259zaland\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131rsa, bu, nec\u0259 hayata ke\u00e7irilm\u0259lidir?<\/strong><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 Bilirsiniz, biz \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f\u0131q ki, d\u00f6vl\u0259t proqram\u0131 layih\u0259sin\u0259 mexanizml\u0259r va\u00adsit\u0259sil\u0259 yana\u015faq. Y\u0259ni el\u0259 mexanizml\u0259r qoyulsun ki, orada art\u0131q pozulma hal\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7arpmas\u0131n. Pozulursa da bel\u0259, hans\u0131sa \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6z\u00fc-\u00f6z\u00fcn\u00fc yeni\u00add\u0259n dir\u00e7\u0259ltsin, \u00f6z\u00fc-\u00f6z\u00fcn\u00fc qoruya bilsin. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 x\u00fcsusi c\u0259rim\u0259l\u0259r, \u201cdil polisi\u201d kimi s\u0259sl\u0259n\u0259n fikirl\u0259r\u0259 ehtiyac yoxdur. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, \u0259g\u0259r bizim layih\u0259 d\u00f6vl\u0259t proqram\u0131 s\u0259viyy\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259c\u0259ks\u0259, burada h\u0259min m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r h\u0259ll olunacaq v\u0259 c\u0259rim\u0259l\u0259r\u0259 d\u0259 ehtiyac qalmayacaq.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u2013 Fransa qanunlar\u0131na g\u00f6r\u0259, televiziya v\u0259 radiolarda frans\u0131z dilind\u0259 ekvivalenti olan s\u00f6zl\u0259rin xarici dill\u0259rd\u0259 s\u0259sl\u0259ndirilm\u0259si zaman\u0131 jurnalist v\u0259 el\u0259c\u0259 d\u0259 telekompaniya m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259bl\u0259\u011fd\u0259 c\u0259rim\u0259 olunur. Bel\u0259 bir c\u0259ri\u00adm\u0259 mexanizmi Azarbaycanda da t\u0259tbiq oluna bil\u0259rmi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 Fransadak\u0131 bu c\u0259rim\u0259l\u0259r dil m\u00fcst\u0259visind\u0259 v\u0259 c\u0259miyy\u0259tin m\u00fcdaxil\u0259 et\u00adm\u0259si m\u00fcst\u0259visind\u0259 h\u0259ll olunduqdan sonra arabir, kimins\u0259 \u015f\u0131ltaql\u0131\u011f\u0131 n\u0259\u00adti\u00adc\u0259\u00adsind\u0259 pozulan hallar\u0131n aradan g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259lidir. Biz h\u0259l\u0259 o m\u00fcst\u0259viy\u0259 \u00e7atmam\u0131\u015f\u0131q. Biz h\u0259l\u0259 mexanizml\u0259r s\u0259viyy\u0259sind\u0259 i\u015fi\u00admi\u00adzi qurandan sonra kimins\u0259 \u015f\u0131lta\u011f\u0131n\u0131 hans\u0131sa \u015f\u0259kild\u0259 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131b qiy\u00adm\u0259t\u00adl\u0259n\u00addi\u00adr\u00adm\u0259k imkan\u0131na malik olaca\u011f\u0131q. Bir daha qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, pre\u00adzi\u00adden\u00adtin s\u00f6z\u00fcged\u0259n s\u0259r\u0259ncam\u0131 v\u0259 bu s\u0259r\u0259ncam\u0131n \u0259sas\u0131nda haz\u0131rlanan d\u00f6v\u00adl\u0259t proq\u00adram\u0131 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 c\u0259miyy\u0259tin problemdir. Bunu dil\u00e7il\u0259r, \u0259laq\u0259\u00addar m\u00fc\u00adt\u0259\u00adx\u0259ssisl\u0259r haz\u0131rlasalar da, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, onunla b\u00fct\u00fcn c\u0259miyy\u0259t m\u0259\u015f\u011ful ol\u00adma\u00adl\u0131\u00add\u0131r. Biz bu proyekti haz\u0131rlayark\u0259n c\u0259miyy\u0259tin \u0259n m\u00fcxt\u0259lif t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259ri il\u0259 \u2013 mil\u00adl\u0259t v\u0259kill\u0259ril\u0259, K\u0130V n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259, akademiyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259\u00adl\u0259\u00adrin\u00add\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan g\u00f6rk\u0259mli m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r ke\u00e7irmi\u015fik. Bizim ha\u00adz\u0131r\u00adla\u00add\u0131\u00ad\u011f\u0131\u00adm\u0131z layih\u0259 d\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 bu g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rin n\u0259tic\u0259si kimi ortaya \u00e7\u0131x\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u2013 \u0130\u015f\u00e7i Qrupu bundan sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 konkret hans\u0131 add\u0131mlar\u0131 atacaq?<\/strong> Bundan sonra biz layih\u0259ni m\u00fcxt\u0259lif t\u0259\u015fkilatlara r\u0259y v\u0259 t\u0259klifl\u0259rin ve\u00adril\u00adm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn bir daha g\u00f6nd\u0259r\u0259c\u0259yik. Q\u0131sa bir m\u00fcdd\u0259td\u0259n sonra, r\u0259yl\u0259ri ald\u0131q\u00addan sonra son \u015ftrixl\u0259r \u0259lav\u0259 ed\u0259c\u0259yik, \u0259yri-\u0259skikl\u0259rini ortadan g\u00f6t\u00fcrm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u00ad\u015faca\u011f\u0131q. El\u0259 g\u00fcman edir\u0259m ki, pay\u0131z aylar\u0131nda proyekti h\u00f6kum\u0259t\u0259 t\u0259hvil ver\u0259 bil\u0259c\u0259yik.<\/p>\n<div class=\"pdfprnt-buttons pdfprnt-buttons-post pdfprnt-bottom-right\"><a href=\"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fposts%2F1181&print=pdf\" class=\"pdfprnt-button pdfprnt-button-pdf\" target=\"_blank\" ><\/a><a href=\"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fposts%2F1181&print=print\" class=\"pdfprnt-button pdfprnt-button-print\" target=\"_blank\" ><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/pedaqoq.az\/wp-content\/plugins\/pdf-print\/images\/print.png\" alt=\"image_print\" title=\"\u041f\u0435\u0447\u0430\u0442\u044c \u043a\u043e\u043d\u0442\u0435\u043d\u0442\u0430\" \/><\/a><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kamal AbdullaFilologiya elml\u0259ri doktoru, professor, xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131, \u0259m\u0259kdar elm xadimi, AMEA-n\u0131n h\u0259qiqi \u00fczv\u00fc, I d\u0259r\u0259c\u0259li<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1182,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[42,27,25],"tags":[],"class_list":["post-1181","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kamal-abdulla","category-pr","category-rek"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1181","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1181"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1181\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1183,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1181\/revisions\/1183"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1182"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1181"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1181"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pedaqoq.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1181"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}