MÜASİR MƏKTƏBDƏ OXU MƏDƏNİYYƏTİNİN FORMALAŞDIRILMASI AKTUALLIQ KƏSB EDİR

Müasir dövrdə informasiya texnologiyalarının sürətli inkişafı, sosial şəbəkələrin və müxtəlif rəqəmsal platformaların həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilməsi insanların informasiya əldə etmə vərdişlərinə ciddi təsir göstərmişdir. Xüsusilə gənc nəslin vaxtının böyük hissəsini elektron resurslarda keçirməsi kitab mütaliəsinə marağın müəyyən qədər azalmasına səbəb olmuşdur. Bu baxımdan məktəblərdə oxu mədəniyyətinin formalaşdırılması və şagirdlərdə mütaliə vərdişlərinin inkişaf etdirilməsi müasir təhsil sisteminin qarşısında duran mühüm vəzifələrdən biri hesab olunur.

Məlumdur ki, kitab insanın intellektual inkişafında, dünyagörüşünün formalaşmasında və mənəvi dəyərlərə yiyələnməsində əvəzsiz rol oynayır. Mütaliə edən şagirdlərin nitq mədəniyyəti, məntiqi təfəkkürü, analiz və müqayisə aparmaq bacarığı daha sürətlə inkişaf edir. Kitab oxumaq insanın yalnız bilik ehtiyatını artırmır, həm də onun yaradıcı düşünmə qabiliyyətinin formalaşmasına müsbət təsir göstərir.

Təcrübə göstərir ki, mütaliəyə maraq uşaqlarda erkən yaşlardan formalaşdırılmalıdır. Bu işdə ailə və məktəbin birgə fəaliyyəti xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Valideynlərin kitab oxumağa münasibəti, evdə kitab mühitinin yaradılması və uşaqlara nümunə göstərilməsi onların gələcək mütaliə vərdişlərinin formalaşmasında mühüm rol oynayır. Məktəb isə bu prosesi sistemli şəkildə davam etdirməli, şagirdlərə kitabın dəyərini aşılamağı bacarmalıdır.

Məktəblərdə keçirilən kitab müzakirələri, oxu günləri, ədəbi-bədii gecələr, yazıçılarla görüşlər və müxtəlif müsabiqələr şagirdlərin kitaba marağının artırılmasında səmərəli vasitələr hesab olunur. Belə tədbirlər şagirdlərin təkcə oxu vərdişlərini inkişaf etdirmir, eyni zamanda onların ünsiyyət bacarıqlarının və tənqidi təfəkkürünün formalaşmasına da şərait yaradır.

Son illər aparılan müşahidələr göstərir ki, şagirdlərin bir qismi informasiyanı daha çox qısa videoçarxlar və sosial media vasitəsilə əldə etməyə üstünlük verir. Lakin heç bir texnoloji vasitə kitabın insan şəxsiyyətinin formalaşmasındakı rolunu əvəz edə bilməz. Kitab insanı düşünməyə, təhlil etməyə və hadisələrə müxtəlif aspektlərdən yanaşmağa öyrədir. Məhz buna görə də məktəblərdə oxu mədəniyyətinin inkişaf etdirilməsi məsələsi daim diqqət mərkəzində saxlanılmalıdır.

Bu gün qarşıda duran əsas vəzifələrdən biri şagirdlərdə kitab oxumağa daxili motivasiyanın yaradılmasıdır. Məcburi şəkildə deyil, maraq əsasında formalaşan mütaliə vərdişi daha davamlı və səmərəli nəticələr verir. Müəllimlər şagirdlərin yaş xüsusiyyətlərini və maraqlarını nəzərə alaraq onlara uyğun ədəbiyyat tövsiyə etməli, mütaliənin həyat və gələcək peşə fəaliyyəti üçün əhəmiyyətini izah etməlidirlər.

Nəticə etibarilə, müasir məktəbdə oxu mədəniyyətinin formalaşdırılması yalnız təhsil məsələsi deyil, həm də cəmiyyətin gələcək inkişafı ilə bağlı strateji vəzifədir. Kitab oxuyan, düşünən və müstəqil qərar verməyi bacaran gənclərin yetişdirilməsi ölkənin intellektual potensialının möhkəmləndirilməsinə və sağlam vətəndaş cəmiyyətinin formalaşmasına xidmət edir.