AR ETN Botanika İnstitutu Publik Hüquqi Şəxsdə 20 Yanvar hadisələrinin 36-ci ildönümü ilə əlaqədar anım tədbiri keçirilib.

Tədbir iştirakçıları şəhidlərin xatirəsini bir dəqiqəlik sükutla yad edib.

Tədbiri İnstitutun baş direktoru, professor Səyyarə İbadullayeva açaraq bildirib ki, 20 Yanvar faciəsi Azərbaycan xalqının uzun illər mübarizə apardığı istiqlal savaşının, milli iradə və azadlığının təntənəsidir. Professor qeyd edib ki, 1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə SSRİ ordusunun Bakıya yeridilməsi nəticəsində azadlıq uğrunda mübarizəyə qalxan vətən övladları şəhid oldu, yaralandı, qanunsuz həbs olundu. Şəhid olanlardan 3-ü Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının əməkdaşı olub. O, qanlı hadisəyə ilk siyasi münasibəti Ümummilli Lider Heydər Əliyev 21 yanvar 1990-cı ildə Azərbaycanın Moskvadakı daimi nümayəndəliyində keçirilən yığıncaqda bildirdiyini söyləyib.

S.İbadullayeva vurğulayıb ki, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin hərbi və siyasi iradəsi, qüdrətli ordumuzun rəşadəti, xalqımızın həmrəyliyi nəticəsində 44 günlük Vətən müharibəsində qazandığımız tarixi Zəfər ilə şəhidlərimizin intiqamı alındı və onların qanı yerdə qalmadı.

Tədbirdə biologiya elmləri doktorları, professor Aydın Əsgərov, professor Şakir Qasımov, professor Dilzarə Ağayeva, biologiya üzrə fəlsəfə doktorları Ələddin Qədimov, Pərvanə Qaraxani, Sadıq Qarayev, Nigar Mürsəl qızı və Hilal İmanlı Azərbaycan xalqına qarşı törədilən bu cinayətin heç zaman unudulmayacağını və xalqımızın yaddaşında daim milli azadlıq uğrunda qəhrəmanlıq salnaməsi kimi yaşayacağını qeyd ediblər.

20 Yanvar faciəsi ilə bağlı sənədli film nümayiş olunub.

Sonda Botanika İnstitutunun kollektivi Şəhidlər xiyabanını ziyarət edərək, ölkəmizin azadlığı uğrunda canlarını fəda edənlərin əziz xatirəsini ehtiramla yad ediblər.

21-23 noyabr 2025-ci il tarixdə Bakı şəhərində Azərbaycan Respublikası Elm və Təhsil Nazirliyi Botanika İnstitutunda “III Beynəlxalq Apiterapiya və Təbiət Konqresi” keçirilib. Azərbaycan Respublikası Elm və Təhsil Nazirliyi Botanika İnstitutu, Naxçıvan Dövlət Universiteti, Türkiyənin Karadeniz Texnik Universiteti və Gümüşhane Universitetinin birgə təşkilatçılığı ilə keçirilən “III Beynəlxalq Apiterapiya və Təbiət Konqresi”ndə respublikamızla yanaşı bir sıra xarici ölkələrdən dəvət olunmuş tədqiqatçılar da qatılıb. İlk dəfə 2023-cü ildə Naxçıvan şəhərində, 2024-cü ildə Türkiyənin Trabzon şəhərində keçirilmiş, 3-cü isə Bakı şəhərində təşkil olunan “III Beynəlxalq Apiterapiya və Təbiət Konqresi”nin əsas məqsədi apiterapiya (bal, vərəmum, arı südü, arı zəhəri və s.) və təbiətə əsaslanan elmlər sahəsində tədqiqatçıları bir araya gətirmək, elmi müzakirələr aparmaq, qarşılıqlı əməkdaşlığı inkişaf etdirmək, yeni elmi layihələrin formalaşmasına və inkişafına töhfə vermək, dünyada apiterapiya və təbiət elmləri üzrə elm adamlarını bir platformada toplayaraq, beynəlxalq elmi şəbəkələr qurmaqdan ibarətdir.

Konfransda Azərbaycan, Türkiyə, Pakistan, Əlcəzair, İndoneziya, Yunanıstan, Qazaxıstan, Özbəkistan və digər müxtəlif ölkələrdən qatılan görkəmli alimlər, mütəxəssislər, apiterapiya və fitoterapiya sahəsi üzrə tədqiqatçılar iştirak ediblər. “III Beynəlxalq Apiterapiya və Təbiət Konqresi”ndə Azərbaycan Respublikası Elm və Təhsil Nazirliyi Botanika İnstitutun direktoru, professor Səyyarə İbadullayeva açılış nitqi edərək qonaqları salamlayıb və konqresin işinə uğurlar arzulayıb. O, bu mötəbər tədbirin ölkəmizdə keçirilməsinin əsas məqsədinin zəngin floraya, biomüxtəlifliyə malik Azərbaycan təbiəti və bu təbiətdən gələn qiymətli arı məhsullarının tədqiqinə dair ən son elmi yenilikləri müzakirə etmək, müəssisələr və tədqiqatçılar arasında beynəlxalq əməkdaşlıqları genişləndirmək, yeni araşdırma istiqamətlərinə yol açmaq olduğunu vurğulayıb. Professor Botanika İnstitutunda biomüxtəlifliyin qorunması və təbii mənşəli müalicə üsullarının öyrənilməsi istiqamətində aparılan elmi tədqiqatlardan söz açıb. Konqresdə təqdim olunacaq məruzələrin, aparılacaq müzakirələrin tədqiqatçı və mütəxəssislər üçün böyük fayda verəcəyini vurğulayıb. Tədbirdə Naxçıvan Dövlət Universitetinin rektoru Elbrus İsayev, Gümüşhane Universitetinin rektoru Oktay Yıldız, Karadeniz Texnik Universitetinin professoru Sevgi Kolaylı, Pakistanın Karaçi Universitetinin professoru Muhammad İqbal Choudhary, Azərbaycan Peşəkar Arıçılar birliyinin sədri Elxan Ələkbərov çıxış ediblər. Konqres 3 salonda 11 bölmə iclasları və 80-dən çox poster təqdimatları ilə işini davam etdirmişdir. Bölmələrdə ümumilikdə 8 ölkədən 150-dən çox tədqiqatçının məruzələri dinlənilmişdir.

İsveçrə Milli Elm Fondunun (SNSF) dəstəyi ilə AR ETN Botanika İnstitutu və İsveçrə Meşə, Qar, Landşaft Federal Tədqiqat İnstitutu (WSL) arasında “Azərbaycanda ağaclarla əlaqəli patogen göbələklər və oomisetlər: müxtəliflik, yayılma, yerli təsir və Avropa ağac növləri üçün potensial təhlükə” adlı ikitərəfli layihə çərçivəsində Mikologiya və ibtidai bitkilər şöbəsinin nəzdində iki yeni – mikoloji və molekulyar bioloji laboratoriya yaradılıb. 16 oktyabr 2025-ci il tarixində yeni laboratoriyaların rəsmi açılış tədbiri keçirilib.

Tədbiri İnstitutun baş direktoru, biologiya elmləri doktoru, professor Səyyarə İbadullayeva açaraq qonaqları salamlayıb, institutun fəaliyyəti barədə geniş məlumat verib. Cənab Tomas Ştəli və AR ETN EATDA-nın elmi müəssisələrlə iş şöbəsinin müdiri İltifat İbrahimov institutda açılan yeni laboratoriyaların tədqiqat işinə verəcəyi töhfəni yüksək qiymətləndirib, bu barədə öz təklif və arzularını bildirib. Layihənin Azərbaycan tərəfindən rəhbəri biologiya elmləri doktoru, professor Dilzarə Ağayeva və layihənin aparıcı elmi işçisi Dr. Karolina Korneco bir il ərzində görülən işlər, laboratoriyaların dizaynı, iş imkanları və laboratoriyada çalışacaq kadr hazırlığı barəsində ətraflı məlumat təqdim ediblər.

Oktyabrın 6-da Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində (ADPU) ABŞ- nin Mədəniyyət və Təhsil İnstitunun (CCEI) baş icraçı direktoru və İdarə Heyətinin sədri, YUNESKO-nun 41-ci Baş Konfransının Mədəniyyət Komissiyasının prezidenti Vasif Eyvazzadə ilə görüş keçirilib. Görüşdə ADPU-nun rektoru professor Cəfər Cəfərov, tədris işləri üzrə prorektor dosent Eldar Aslanov və Təlim-Tədris Mərkəzinin müdiri Xalidə Həmidova iştirak edib. Tərəflər Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti ilə CCEI arasında təhsil, mədəniyyət və peşəkar inkişaf sahələrində əməkdaşlıq imkanlarını müzakirə ediblər.

Görüş zamanı tələbə və müəllimlərin beynəlxalq proqramlara qoşulma perspektivləri ətrafında fikir mübadiləsi aparılıb, tərəflər gələcək əməkdaşlığın həyata keçirilməsinin əhəmiyyətini xüsusi vurğulayıblar. Görüşdən sonra qonağa universitetin infrastrukturu və təhsil imkanları haqqında ətraflı məlumat verilib.

Bu gün AR ETN Botanika İnstitutunda “Konstitusiya və Suverenlik İli” çərçivəsində Ümumdünya Layiqli Əmək Gününə həsr olunmuş seminar keçirilib.

Seminar Botanika İnstitutunun baş direktoru, biologiya elmləri doktoru, professor Səyyarə İbadullayeva açaraq “Ümumdünya Layiqli Əmək Günü”nün mahiyyəti, ölkəmizdə layiqli əməyin təmin olunması istiqamətində  görülən işlər, əməyin təşkili prosesində tətbiq olunan qaydalar barədə danışıb. Professor institut əməkdaşları üçün yaradılan səmərəli iş mühitini və bu sahədə qarşıda duran vəzifələri də diqqətə çatdırıb. Qeyd edib ki, 7 oktyabr — Ümumdünya Layiqli Əmək Günü ölkəmizdə həyata keçirilən sosial siyasətin mühüm tərkib hissəsi kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

İnstitutun Həmkarlar Komitəsinin sədri, biologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Şəkər Muxtarova bildirib ki, hər il 7 oktyabr “Ümumdünya Layiqli Əmək Günü” kimi qeyd olunur və bu təşəbbüs ilk dəfə 2008-ci ildə Beynəlxalq Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası tərəfindən elan edilib. Hər bir vətəndaşın layiqli yaşayış və iş yeri ilə təmin olunması ölkənin sosial-iqtisadi inkişaf strategiyasının əsas prioritetlərindəndir. Onlar layiqli gəlirdən başlayaraq əmək şəraiti, əməkdaşlar arasında bərabərlik, sədr ilə işçi arasında olan dialoqa, öz əmək hüququnu müdafiə etməyə və ya vəd edilmiş sosial müdafiədən istifadə etməyə qədər bütün aspektləri əhatə edir.

Seminarda hüquqşünas Araz Abdullayev “Ümumdünya Layiqli Əmək Günü” mövzusunda çıxış edib. Ölkəmizdə layiqli əməyin təminatı, o cümlədən, işçilərin təhlükəsiz və sağlam əmək şəraiti ilə təmin edilməsi sahəsində aparılan dövlət siyasəti, BMT-nin İnsan Hüquqları Bəyannaməsinə və digər mühüm sənədlərə əsasən layiqli əməyin ümumdünya məqsədinə çevrilməsini tədbir iştirakçılarının diqqətinə çatdırıb. İşçilərin təhlükəsiz və sağlam şəraitdə işləmək hüququnu təmin etmək məqsədilə Əmək Məcəlləsində və digər normativ hüquqi aktlarda, habelə kollektiv müqavilələrdə, sazişlərdə, əmək müqavilələrində nəzərdə tutulan normaları və standartları diqqətə çatdırıb. Sonda işçilərin sualları cavablandırılıb, müvafiq izahlar verilib.  

ADPU-da yeni qəbul olunan tələbələr üçün «UĞUR» xüsusi təqaüd proqramı təsis edilib.

600 bal və daha yüksək nəticə ilə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetini seçən ilk 10 nəfər tələbəyə ilk tədris ilinin birinci semestri ərzində aylıq 200 AZN dəyərində xüsusi «UĞUR» təqaüdü alacaqlar.

Qeyd edək «UĞUR» xüsusi təqaüd proqramı ən yüksək balla ADPU-ya qəbul olunaraq «Firudin bəy Köçərli» təqaüdü (1 il ərzində, aylıq 125 AZN) alan tələbədən sonrakı, 600 bal və daha yüksək nəticə ilə universitetə qəbul olunan ilk 10 nəfər tələbəyə veriləcək.

AR ETN Botanika İnstitutu və Pakistanın Karaçi şəhərindən Dr. Panjwani Molekulyar Tibb və Dərman Tədqiqatları Mərkəzi, H.E.J. Tədqiqat Kimya İnstitutu, Beynəlxalq Kimya və Biologiya Elmləri Mərkəzi və Lahor şəhərindən Molekulyar Biologiya və Biokimya İnstitutunun əməkdaşlarının (Yusifova Y., tul-Wahab A., Choudhary M.I., Siddiqui M., Khan N., Atif M., Zafar H., Ibadullayeva S.I., Aghayeva D.N.) birgə səyi nəticəsində Azərbaycanda meşə ağaclarında bitən Laetiporus sulphureus (Bull.) Murrill göbələk kulturalarından əldə edilən ikinci metabolitlər və onların döş xərçəngi dərmanı eksemestanının biotransformasiyası üçün katalizator kimi istifadə imkanları öyrənilmiş və nəticələr istinad əmsalı 4.3 və İmpact faktoru 2.4 olan “STEROIDS” jurnalında dərc olunmuşdur. Məlumdur ki, hazırda bəzi göbələklər dadına və müxtəlif vacib vitaminlərin, mineralların və ikincil metabolitlərin mövcudluğuna görə aşağı kalorili qida əlavələri kimi istifadə olunur. Eyni zamanda onların bəziləri müalicəvi əhəmiyyətə malikdir və ənənəvi tibbdə istifadə olunur.

Məqalədə əks olunan tədqiqat işində göbələk hüceyrələri üzvi birləşmələrin törəmələrinin alınması üçün biokatalizator kimi istifadə edilmiş və nəticə olaraq (1) L. sulphureus göbələyindən 3β-hidroksi-24-metilenelanost-8-en-21-oik turşusu ayrılmış, (2) göbələyin hüceyrə kulturası döş xərçəngi dərmanı olan eksemestanın yeni metabolitə biotransformasiyası üçün istifadə edilmiş və beləliklə (3)18-hidroksi-6-metilen-androsta1,4-dien-3,17-dion yeni metaboliti əldə edilmişdir.

Tədqiqat işində iki maddə müxtəlif xromatoqrafik üsullardan istifadə edilərək təmizlənmiş, 1D- və 2D-NMR, HREI-MS və IR-spektroskopik üsulların köməyi ilə strukturları müəyyən edilmişdir. Maddə 1 steroidal skeletə malik olub yeni çevrilmə ilə alınan digər məhsulu (aromatazı) inhibə etmə potensialına görə qiymətləndirilmişdir. Aromataz estrogen biosintezində mühüm rol oynayır ki, bu da onun inhibəsini estrogen reseptor-pozitiv (ER+) döş xərçənginin müalicəsi üçün əsas terapevtik strategiyaya çevirir.

AR ETN Botanika İnstitutunun Mikologiya və ibtidai bitkilər şöbəsinin müdiri, biologiya elmləri doktoru Dilzarə Ağayeva və İsveçrə Meşə, Qar və Landşaft Federal Tədqiqatlar İnstitutunun Meşə Sağlamlığı və Biotik Qarşılıqlı Əlaqələr şöbəsinin müdiri Dr. Simone Prosperonun rəhbərliyi ilə İsveçrə Elm Fondunun maliyyələşdirdiyi üçillik layihə üzrə işlər davam edir. May ayında layihənin isveçrəli iştirakçılarından olan elmi işçi Dr. Karolina Korneco və PostDok Luiz Ever Vega Gabrera Botanika İnstitutunun qonağı olublar.

İnstitutun baş direktoru, biologiya elmləri doktoru, professor Səyyarə İbadullayeva qonaqlarla görüşüb, İnstitutun fəaliyyət istiqamətləri və yerinə yetirilən işlər barədə geniş məlumat verilib, müxtəlif məsələlər üzrə fikir mübadiləsi aparılıb. İnstitutun rəhbərliyinin səyi nəticəsində laboratoriyalar vacib avadanlıqlar və vəsaitlərlə təchiz edilib. Layihə iştirakçıları plana əsasən birinci il üzrə müəyyənləşdirilmiş məqsəd və vəzifələri geniş müzakirə edib və üç həftə ərzində müəyyən birgə işlər yerinə yetiriblər.

Layihənin məqsədi Azərbaycanın bir sıra meşələrində ağaclarla əlaqəli göbələklərin və oomisetlərin monitorinqini aparmaqdan ibarətdir. Müxtəlif iqlim və torpaq tipləri ilə seçilən ərazilərdə bitən bir sıra ağaclardan və torpaqlardan protokola uyğun nümunələr toplanılıb, növbəti mərhələlərdə onların klassik və müasir bioloji yanaşmalarla tədqiqi planlaşdırılır. Bu elmi məqsədlərlə yanaşı, Azərbaycanda mikoloji tədqiqatların səviyyəsini yaxşılaşdırmaq üçün yeni laboratoriyanın qurulması və gənc tədqiqatçılardan kiçik elmi işçi Xədicə Apbayeva və böyük laborant Turanə Həsənlinin mikologiya sahəsində “nou-hau” və texniki bacarıqlarının əhəmiyyətli dərəcədə artırılması nəzərdə tutulur.

AR ETN Botanika İnstitutunda “Konstitusiya və Suverenlik İli” çərçivəsində Ulu öndər Heydər Əliyevin anadan olmasının 102-ci ildönümünə həsr olunmuş “Heydər Əliyev və Azərbaycan təbiəti” mövzusunda seminar keçirilib. Tədbiri Botanika İnstitutunun baş direktoru, b.e.d., professor Səyyarə İbadullayeva açaraq Ümummilli lider Heydər Əliyevin Azərbaycanda demokratik, hüquqi dövlət quruculuğundan, o cümlədən müstəqil ölkəmizdə təbiətin mühafizəsi və yaşıllığın artırılması üzrə misilsiz xidmətlərindən danışıb.

Professor qeyd edib ki, Ulu öndər Heydər Əliyevin fəaliyyətində ekoloji vəziyyətin yaxşılaşdırılması, ətraf mühitin mühafizəsi və təbii sərvətlərdən səmərəli istifadə məsələləri həmişə xüsusi diqqət mərkəzində dayanmışdır. Onun rəhbərliyi ilə ekologiya və ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində mühüm qanunlar, qərarlar qəbul edilmiş, bu sahədə çox böyük dəyişikliklər həyata keçirilmişdir. S.İbadullayeva Ulu öndərin müdrik siyasətini uğurla davam etdirən Prezident cənab İlham Əliyevin imzası ilə olkədə həyata keçirilən təbiətin mühafizəsi proqramlarnı xüsusi vurğulayıb.

Seminarda çıxış edən biologiya üzrə fəlsəfə doktoru Nigar Mürsəl qızı, biologiya elmləri doktoru, professor Aydın Əsgərov, biologiya üzrə fəlsəfə doktoru Nuri Mövsümova, biologiya elmləri doktoru Lətafət Mustafayeva və biologiya üzrə fəlsəfə doktoru Sadıq Qarayev öz məruzələrində Ulu Öndərin Azərbaycanın inkişafı naminə gördüyü böyük və əvəzedilməz işlərdən, ölkəmizin bu günü və gələcəyi üçün qoyduğu zəngin irsdən bəhs ediblər. Seminarın sonunda Heydər Əliyevin həyat və fəaliyyətindən bəhs edən filmin nümayişi olub və kollektiv Fəxri xiyabana gedərək xalqımızın Ümummilli lideri Heydər Əliyevin əziz xatirəsini ehtiramla yad edib.

Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin (ADPU) rəhbərliyinin Türkiyə Respublikasına işgüzar səfəri davam edir. Səfər çərçivəsində ADPU-nun rektoru professor Cəfər Cəfərovun başçılıq etdiyi nümayəndə heyəti Türkiyənin nüfuzlu ali təhsil müəssisələrindən olan Hacettepe və Çankaya universitetlərində rəsmi görüşlər keçirib. Səfərin əsas məqsədi ADPU ilə Türkiyə universitetləri arasında elmi-pedaqoji əməkdaşlığın genişləndirilməsi, birgə layihələrin icrası, habelə təhsil və tədqiqat sahəsində təcrübə mübadiləsi barədə müzakirələrin aparılmasıdır.

Görüşlər zamanı qarşılıqlı maraq doğuran məsələlər müzakirə edilib, əməkdaşlığa dair bir sıra ilkin razılaşmalar əldə olunub. Görüş çərçivəsində ADPU nümayəndə heyəti Hacettepe və Çankaya universitetlərinin tədris prosesi ilə yaxından tanış olublar.